روز بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوری 1405

28 اردیبهشت

فلسفی و تامل برانگیز

1

این قافله عمر عجب می‌گذرد / دریاب دمی که با طرب می‌گذرد. روز خیام مبارک.

فلسفی و تامل برانگیز
2

خیام به ما آموخت که گذشته رفته و آینده نیامده، پس حال را دریابیم. روز بزرگداشت حکیم لحظه‌ها گرامی باد.

فلسفی و تامل برانگیز
3

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من... روز خیام، روز تفکر در راز هستی مبارک.

فلسفی و تامل برانگیز
4

زندگی کوتاه است و فرصت‌ها گذرا؛ این درس بزرگ خیام به بشریت است.

فلسفی و تامل برانگیز
5

خوش باش که هر که راز داند / داند که خوشی خوشی کشاند. روز حکیم نیشابور مبارک.

فلسفی و تامل برانگیز
6

خیام، فریاد بلند تفکر و پرسشگری در تاریخ اندیشه ایران است.

فلسفی و تامل برانگیز
7

برخیز و مخور غم جهان گذران / بنشین و دمی به شادمانی گذران.

فلسفی و تامل برانگیز
8

فلسفه خیام، فلسفه زندگی در اکنون و رهایی از بند غم‌های بیهوده است.

فلسفی و تامل برانگیز
9

روز بزرگداشت مردی که ستارگان را رصد کرد و در خاک کوزه‌گران راز هستی را دید.

فلسفی و تامل برانگیز
10

آنان که محیط فضل و آداب شدند... روز خیام بر اهالی خرد مبارک.

فلسفی و تامل برانگیز

رباعیات ناب

1

گر یک نفست ز زندگانی گذرد / مگذار که جز به شادمانی گذرد.

رباعیات ناب
2

ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم / وین یکدم عمر را غنیمت شمریم.

رباعیات ناب
3

از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن / فردا که نیامده ست فریاد مکن.

رباعیات ناب
4

من بی می ناب زیستن نتوانم / بی باده کشید بار تن نتوانم (اشاره به باده عرفانی یا شادی).

رباعیات ناب
5

ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست / بی باده گلرنگ نمی‌باید زیست.

رباعیات ناب
6

چون عهده نمی‌شود کسی فردا را / حالی خوش دار این دل پر سودا را.

رباعیات ناب
7

یک چند به کودکی به استاد شدیم / یک چند به استادی خود شاد شدیم.

رباعیات ناب
8

افسوس که نامه جوانی طی شد / وان تازه بهار زندگانی دی شد.

رباعیات ناب
9

در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش / دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش.

رباعیات ناب
10

خاک ره کوزه‌گر که گل لگد کند / اندیشه نمی‌کند که گوش و سر کیست.

رباعیات ناب

ریاضی‌دان و منجم

1

روز بزرگداشت مبدع دقیق‌ترین تقویم جهان (تقویم جلالی)، حکیم عمر خیام مبارک.

ریاضی‌دان و منجم
2

خیام قبل از آنکه شاعر باشد، ریاضی‌دانی بود که معادلات جهان را حل می‌کرد.

ریاضی‌دان و منجم
3

ستاره‌شناس نیشابور، محاسباتش دقیق‌تر از شعرش بود. روز دانشمند و شاعر ایرانی مبارک.

ریاضی‌دان و منجم
4

مثلث خیام-پاسکال، تنها یکی از یادگارهای هوش سرشار اوست. روزش گرامی.

ریاضی‌دان و منجم
5

ترکیب علم و هنر، در وجود خیام به اوج رسید.

ریاضی‌دان و منجم
6

اگر تقویم جلالی نبود، نظم زمان ما چنین دقیق نبود. درود بر خیام منجم.

ریاضی‌دان و منجم
7

ریاضیات در ذهن خیام شعر می‌شد و شعرش نظم ریاضی داشت.

ریاضی‌دان و منجم
8

نابغه نیشابوری که غرب او را با رباعیاتش می‌شناسد و شرق با ریاضیاتش.

ریاضی‌دان و منجم
9

روز خیام، روز جشن خردورزی و محاسبه است.

ریاضی‌دان و منجم
10

افتخار ایران، فیلسوف، ریاضیدان، ستاره‌شناس و شاعر: عمر خیام.

ریاضی‌دان و منجم

کوتاه و گردشگری

1

۲۸ اردیبهشت، روز ملی خیام مبارک.

کوتاه و گردشگری
2

سلام بر نیشابور، شهر فیروزه و خیام.

کوتاه و گردشگری
3

روز بزرگداشت حکیم عمر خیام گرامی باد.

کوتاه و گردشگری
4

دمی با خیام در باغ‌های نیشابور.

کوتاه و گردشگری
5

خیام؛ شاعر لحظه‌های ناب.

کوتاه و گردشگری
6

تقویم ما مدیون توست خیام جان.

کوتاه و گردشگری
7

رباعیات خیام، ترجمان جهانی درد و شادی بشر.

کوتاه و گردشگری
8

آرامگاه خیام، نگین معماری و عرفان.

کوتاه و گردشگری
9

بزرگداشت فیلسوف شرق مبارک.

کوتاه و گردشگری
10

شادی و خرد، پیام خیام.

کوتاه و گردشگری

خیام؛ حکیم همه‌چیزدان

حکیم عمر خیام نیشابوری (قرن پنجم هجری) یکی از نوابغ کم‌نظیر تاریخ است که در زمینه‌های ریاضیات، نجوم، فلسفه و شعر سرآمد بود. او مبدع تقویم جلالی است که دقیق‌ترین تقویم جهان محسوب می‌شود و محاسبات ریاضی او قرن‌ها در اروپا تدریس می‌شده است.

فلسفه «دم را غنیمت شمار»

پیام اصلی رباعیات خیام، اغتنام فرصت و لذت بردن از لحظه حال است. او معتقد است چون گذشته رفته و آینده نامعلوم است، تنها واقعیت موجود «اکنون» است که نباید با غم و اندوه بیهوده هدر رود. این دیدگاه با مفهوم «Carpe Diem» در غرب شباهت دارد اما ریشه در تفکر عمیق ایرانی دارد.

شهرت جهانی خیام

خیام به واسطه ترجمه رباعیاتش توسط «ادوارد فیتزجرالد» در قرن نوزدهم، به شهرت جهانی رسید و شاید معروف‌ترین شاعر ایرانی در غرب باشد. نگاه فلسفی و پرسشگرانه او درباره هستی و نیستی، برای تمام فرهنگ‌ها جذاب است.

آرامگاه خیام

آرامگاه خیام در باغی زیبا در نیشابور قرار دارد. معماری بنای یادبود او که توسط هوشنگ سیحون طراحی شده، ترکیبی از المان‌های ریاضی، نجوم و شعر است و یکی از شاهکارهای معماری مدرن ایران محسوب می‌شود.

تفسیر باده در شعر خیام

واژه «می» و «باده» در شعر خیام تفسیرهای متفاوتی دارد. برخی آن را می انگوری و نشانه خوش‌باشی زمینی می‌دانند و برخی دیگر (مانند بسیاری از مفسران ایرانی) آن را نماد معرفت، شادی معنوی و رهایی از قید و بندهای ریاکارانه تفسیر می‌کنند.

سوالات متداول

روز بزرگداشت خیام چه روزی است؟
۲۸ اردیبهشت ماه.
خیام اهل کجاست؟
شهر نیشابور در استان خراسان رضوی.
مهمترین کار علمی خیام چیست؟
تنظیم تقویم جلالی (خورشیدی) و حل معادلات درجه سوم در ریاضی.
چرا خیام در جهان معروف است؟
به خاطر رباعیات فلسفی و کوتاهش که به زبان‌های بسیاری ترجمه شده است.
پیام اصلی شعر خیام چیست؟
قدر دانستن لحظه عمر، دوری از غم بیهوده و بی‌اعتباری دنیا.
آرامگاه خیام کجاست؟
در باغی در نیشابور، نزدیک آرامگاه عطار.
مثلث خیام چیست؟
آرایشی مثلثی از ضرایب دوجمله‌ای در ریاضیات که در غرب به مثلث پاسکال معروف است (اما خیام زودتر کشف کرد).
بهترین رباعی برای استوری روز خیام؟
این قافله عمر عجب می‌گذرد / دریاب دمی که با طرب می‌گذرد.
طراح آرامگاه خیام کیست؟
مهندس هوشنگ سیحون.
آیا خیام صوفی بود؟
نظرات متفاوت است، اما او بیشتر به عنوان فیلسوف و دانشمند خردگرا شناخته می‌شود تا صوفی.
WordAbyss - متن روز بزرگداشت خیام نیشابوری | رباعیات و پیام تبریک 1405