در ساعت ۱۶:۳۰ روز هفتم تیرماه سال ۱۳۶۶، رژیم بعث عراق با حمایت قدرتهای غربی، شهر مرزی سردشت در استان آذربایجان غربی را هدف بمباران شیمیایی قرار داد. در این حمله ناجوانمردانه که با استفاده از گاز خردل صورت گرفت، چهار نقطه پرازدحام شهر هدف قرار گرفت و هزاران نفر از مردان، زنان و کودکان بیدفاع در معرض گازهای سمی قرار گرفتند. این واقعه به عنوان نخستین بمباران شیمیایی یک شهر مسکونی در جهان شناخته میشود.
پیامدهای فاجعه انسانی سردشت
بمباران شیمیایی سردشت منجر به شهادت بیش از صد نفر در همان ساعات اولیه و مجروحیت هزاران نفر دیگر شد. بسیاری از بازماندگان این فاجعه هنوز پس از گذشت سالها با عوارض ریوی، پوستی و چشمی ناشی از گاز خردل دست و پنجه نرم میکنند. این جانبازان عزیز که به عنوان سند زنده مظلومیت ایران شناخته میشوند، نیازمند مراقبتهای ویژه پزشکی و حمایتهای مستمر هستند.
سکوت مجامع بینالمللی
یکی از تلخترین ابعاد فاجعه سردشت، سکوت مرگبار مجامع بینالمللی و شورای امنیت سازمان ملل در برابر این جنایت جنگی آشکار بود. با وجود شواهد غیرقابل انکار، قدرتهای جهانی که خود تأمینکننده سلاحهای شیمیایی صدام بودند، از محکومیت قاطع این رژیم خودداری کردند. این روز در تقویم ملی ایران به عنوان روز مبارزه با سلاحهای شیمیایی و میکروبی نامگذاری شده است.
جایگاه سردشت در حقوق بینالملل
فاجعه سردشت نقطه عطفی در مباحث مربوط به منع گسترش سلاحهای کشتار جمعی است. مظلومیت مردم سردشت و مقاومت جانبازان شیمیایی، نقش مهمی در شکلگیری کنوانسیونهای بعدی برای ممنوعیت کامل سلاحهای شیمیایی داشت. ایران به عنوان بزرگترین قربانی سلاحهای شیمیایی، همواره پرچمدار صلح و جهان عاری از خشونت و سلاحهای کشتار جمعی بوده است.
گرامیداشت یاد شهدا و ایثارگران
هر ساله در هشتم تیرماه، مراسمهای ویژهای برای گرامیداشت یاد شهدای سردشت و تجلیل از صبر و استقامت جانبازان شیمیایی برگزار میشود. این مراسمها فرصتی است تا نسل جدید با جنایات دشمنان و ایثارگریهای نسل گذشته آشنا شود و پیام صلحطلبی و مظلومیت ملت ایران بار دیگر به گوش جهانیان برسد.
سوالات متداول
فاجعه بمباران شیمیایی سردشت چه زمانی اتفاق افتاد؟
این فاجعه در تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۶ (برابر با ۲۸ ژوئن ۱۹۸۷) رخ داد که در تقویم رسمی به دلیل ابعاد حادثه و بازتاب آن، مراسمها معمولا در ۸ تیر برگزار و گرامی داشته میشود.
چرا سردشت بمباران شیمیایی شد؟
رژیم بعث عراق پس از شکستهای پیاپی در جبهههای جنگ و ناتوانی در مقابله با رزمندگان اسلام، به انتقامگیری از غیرنظامیان و ایجاد رعب و وحشت روی آورد.
چه نوع سلاح شیمیایی در سردشت استفاده شد؟
بررسیها نشان میدهد که هواپیماهای عراقی در این حمله عمدتاً از گاز خردل که یک عامل تاولزا و بسیار خطرناک است، استفاده کردند.
تعداد شهدا و جانبازان سردشت چقدر بود؟
در این حمله بیش از ۱۱۰ نفر شهید و بیش از ۸۰۰۰ نفر مصدوم شیمیایی شدند که بسیاری از آنها هنوز تحت درمان هستند.
واکنش سازمان ملل به این حمله چه بود؟
شورای امنیت سازمان ملل با وجود اعزام کارشناسان و تایید استفاده از سلاح شیمیایی، از صدور قطعنامهای که عراق را محکوم کند خودداری کرد و تنها به ابراز تاسف بسنده نمود.
چرا هشتم تیر روز مبارزه با سلاح های شیمیایی نامیده شده است؟
به مناسبت سالروز بمباران شیمیایی سردشت، این روز در تقویم جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز مبارزه با سلاحهای شیمیایی و میکروبی نامگذاری شده است.
آیا سردشت اولین شهر قربانی سلاح شیمیایی در جهان است؟
بله، سردشت نخستین شهر مسکونی در جهان است که قربانی بمباران شیمیایی جنگی شده است.
وضعیت جانبازان شیمیایی سردشت چگونه است؟
جانبازان شیمیایی سردشت با مشکلات حاد تنفسی، پوستی و بینایی مواجه هستند و نیازمند مراقبتهای پزشکی تخصصی و مستمر میباشند.
پیام فاجعه سردشت برای جهان چیست؟
پیام سردشت مظلومیت ملتی است که قربانی استانداردهای دوگانه غرب و حقوق بشر دروغین شد و لزوم نابودی کامل سلاحهای کشتار جمعی را فریاد میزند.
چگونه میتوان به جانبازان سردشت کمک کرد؟
احترام به ایثار آنان، زنده نگه داشتن یاد شهدا، و حمایت از انجمنهای حمایت از مصدومین شیمیایی از جمله راههای ادای دین به این عزیزان است.