ای ماه بنی هاشم، خورشید لقا عباس / ای نور دل حیدر، شمع شهدا عباس.
شعار_و_رجز
5
جانم فدای نام زیبایت ابوالفضل / قربان آن قد و بالایت ابوالفضل.
شعار_و_رجز
ادبی_و_احساسی
1
قلم تراشیده شد از استخوان عباس / مرکبش خون رگ و ارغوان عباس / نوشت بر صفحه دل با خط شکسته / فدای لبهای حسین، جسم و جان عباس.
ادبی_و_احساسی
2
فرات موج میزند، لبان خشک تو ولی / هنوز طعنه میزند، به آبهای منجلی.
ادبی_و_احساسی
3
تیر بر مشک نه، بر قلب سکینه خورده است / ساقی ما تیر را با جان و دل بخريده است.
ادبی_و_احساسی
4
چشم دادی تا که چشم بد نبیند خیمه را / دست دادی تا نگیرد دشمنت دست خدا.
ادبی_و_احساسی
5
نیست در عالم وفاداری، به غیر از کار تو / عشق مینازد هماره، بر تو و ایثار تو.
ادبی_و_احساسی
مقام سقایی حضرت عباس (ع) در شعر آیینی
در ادبیات عاشورایی، حضرت عباس (ع) با لقب «سقا» شناخته میشود. این لقب تنها یک وظیفه نیست، بلکه نمادی از ایثار و از خودگذشتگی مطلق است. شاعران آیینی همواره تلاش کردهاند تا لحظه مواجهه عباس با آب روان فرات و نخوردن آب به یاد لب تشنه برادر را با لطیفترین واژگان به تصویر بکشند. مشک پاره، نماد آرزوهای بر باد رفته و شرمندگی سقا در برابر کودکان حرم است.
نماد مشک و علم در اشعار
مشک و علم دو رکن اصلی در اشعار مربوط به حضرت ابوالفضل هستند. علم نشاندهنده اقتدار سپاه حسین (ع) است که با افتادن دستان عباس، بر زمین میافتد و کمر امام را میشکند. مشک نیز مخزن امید کودکان است. تیر خوردن به مشک در شعر آیینی، دردناکتر از تیر خوردن به چشم و دست توصیف شده، زیرا امید سقا را ناامید کرده است.
تاثیر دوبیتیهای سوزناک بر مخاطب
دوبیتیها و تکبیتها به دلیل ایجاز و ریتم خاص، تاثیرگذاری سریعی بر مخاطب دارند و به راحتی در حافظه میمانند. این اشعار معمولاً در نوحهخوانیهای سنتی، شورهای سینه زنی و حتی به عنوان شعارهای هیئتی استفاده میشوند. زبان ساده و بیآلایش این اشعار، ارتباط عاطفی عمیقی با توده مردم برقرار میکند.
شرمندگی سقا؛ اوج روضه منظوم
محور اصلی بسیاری از اشعار کوتاه روز تاسوعا، مفهوم «شرمندگی» است. عباس (ع) که پهلوان نامی عرب است، نه از دشمن و نه از مرگ میهراسد، اما از روی سکینه و رباب شرم دارد. شاعران این حس انسانی و والا را به زیبایی در قالب گفتگوهای درونی عباس با مشک یا با امام حسین (ع) سرودهاند.
جایگاه اشعار ترکی در وصف عباس (ع)
نمیتوان از حضرت عباس گفت و از اشعار حماسی و سوزناک ترکی یاد نکرد. عبارتهایی مانند «یل یاتار طوفان یاتار» نشاندهنده غیرت و شجاعت بیمثال قمر بنیهاشم است که در ادبیات آذری جایگاه ویژهای دارد و به زبان فارسی نیز راه یافته است.
سوالات متداول
چرا مشک حضرت عباس پاره شد؟
دشمن میدانست تا زمانی که آب به خیمهها نرسد، مقاومت ادامه دارد و عباس زنده است؛ لذا تمام تمرکز تیراندازان بر مشک آب بود.
معروفترین شعر کوتاه برای حضرت عباس چیست؟
شعر «ای اهل حرم میر و علمدار نیامد» یکی از ماندگارترین نوحههای کوتاه تاریخ عزاداری است.
منظور از ساقی لب تشنگان چیست؟
لقبی برای حضرت عباس است که با وجود تشنگی شدید خود، آب نیاشامید تا آب را به کودکان برساند.
آیا شعر یل یاتار طوفان یاتار فارسی است؟
خیر، این یک شعار حماسی ترکی است که به دلیل زیبایی معنا، در تمام هیئتهای فارسیزبان هم استفاده میشود.
بهترین بیت برای نوشتن روی پرچم چیست؟
«یا قمر بنی هاشم» یا «این علم افتادنی نیست».
در دوبیتیها بیشتر روی کدام ویژگی عباس تمرکز میشود؟
روی دستان بریده، چشمان تیر خورده، وفاداری به برادر و شرمندگی از کودکان.
مشک در ادبیات عاشورا نماد چیست؟
نماد امید، حیات، آبرو و امانتداری.
چرا عباس آب نخورد؟
به رسم وفاداری و ادب؛ چون امام و فرزندانش تشنه بودند، غیرت او اجازه نداد خودش سیراب شود.
رجزخوانی عباس در میدان چگونه بود؟
او با اشعاری حماسی خود را معرفی میکرد: انی انا العباس اغدو بالسقا (من عباسم که سقایی میکنم) و از مرگ هراسی ندارم.
چه شعری برای استوری روز تاسوعا مناسب است؟
سقای دشت کربلا ابالفضل / دستش شده از تن جدا ابالفضل.