شعر کوتاه و دوبیتی برای ساقی لب تشنگان و مشک پاره 1405

9 محرم

دوبیتی_سوزناک

1

دلم مست و لبم مست و سرم مست / بخون ای دل که صبرم رفته از دست / بخون از ساقی و مشک و علمدار / بخون از غیرت و عشق و دو تا دست.

دوبیتی_سوزناک
2

عمو عباس بی تو قلب حرم می‌گیره / عمو عباس بی تو بابا تنها می‌میره / عمو عباس علمت کو عموی خوبم / عمو عباس تو نرو تا که من نمیرم.

دوبیتی_سوزناک
3

ای اهل حرم میر و علمدار نیامد / سقای حسین سید و سالار نیامد / علمدار نیامد / علمدار نیامد.

دوبیتی_سوزناک
4

مشک برداشت که سیراب کند دریا را / رفت تا تشنگی‌اش آب کند دریا را / آب مهریه گل بود و الا خورشید / در توان داشت که مرداب کند دریا را.

دوبیتی_سوزناک
5

دستش افتاد ولی علم نیفتاد / سرش افتاد ولی قسم نیفتاد / تمام تیرها بر مشک خوردند / دریغا قطره‌ای بر لب نیفتاد.

دوبیتی_سوزناک

تک_بیت‌های_ناب

1

ساقی لب تشنگان، امید طفلان کجاست؟ / مشک صد پاره شده، آن ماه تابان کجاست؟

تک_بیت‌های_ناب
2

آب هم شرمنده عباس شد / تا ابد این رود سرگردان شد.

تک_بیت‌های_ناب
3

دست من خورد به آبی که نصیب تو نشد / چشم من داد از آن آب روان، چشم تو را.

تک_بیت‌های_ناب
4

تا که مشکت پاره شد، شیرازه لشکر گسست / تا ستون خیمه افتاد، کمر مولا شکست.

تک_بیت‌های_ناب
5

من که از شرمندگی دیگر نمی‌آیم حرم / ای برادر جان حسین، بردار از خاک این سرم.

تک_بیت‌های_ناب

نوحه_کوتاه

1

ای مشک، تو لااقل وفاداری کن / من دست ندارم، تو مرا یاری کن / من وعده آب، بر رقیه دادم / ای مشک برای آبرو کاری کن.

نوحه_کوتاه
2

عباس رخ از ولا نتابد هرگز / در راه وفا پا پس نکشد هرگز / شرمنده شد از روی سکینه اما / با دشمن دین دست ندهد هرگز.

نوحه_کوتاه
3

سقای دشت کربلا ابالفضل / دستش شده از تن جدا ابالفضل.

نوحه_کوتاه
4

یک مشک و هزار تیر، خدایا چه کنم؟ / دستان بریده، چشم گریان، چه کنم؟

نوحه_کوتاه
5

آب آب تشنگان زد آتشم / خجلت از روی رباب زد آتشم.

نوحه_کوتاه

شعار_و_رجز

1

کلنا عباسک یا زینب.

شعار_و_رجز
2

یل یاتار، طوفان یاتار، یاتماز حسینین پرچمی. (باد می‌خوابد، طوفان می‌خوابد، پرچم حسین نمی‌خوابد).

شعار_و_رجز
3

این گل پرپر از کجا آمده؟ / از سفر کرب و بلا آمده.

شعار_و_رجز
4

ای ماه بنی هاشم، خورشید لقا عباس / ای نور دل حیدر، شمع شهدا عباس.

شعار_و_رجز
5

جانم فدای نام زیبایت ابوالفضل / قربان آن قد و بالایت ابوالفضل.

شعار_و_رجز

ادبی_و_احساسی

1

قلم تراشیده شد از استخوان عباس / مرکبش خون رگ و ارغوان عباس / نوشت بر صفحه دل با خط شکسته / فدای لب‌های حسین، جسم و جان عباس.

ادبی_و_احساسی
2

فرات موج می‌زند، لبان خشک تو ولی / هنوز طعنه می‌زند، به آب‌های منجلی.

ادبی_و_احساسی
3

تیر بر مشک نه، بر قلب سکینه خورده است / ساقی ما تیر را با جان و دل بخريده است.

ادبی_و_احساسی
4

چشم دادی تا که چشم بد نبیند خیمه را / دست دادی تا نگیرد دشمنت دست خدا.

ادبی_و_احساسی
5

نیست در عالم وفاداری، به غیر از کار تو / عشق می‌نازد هماره، بر تو و ایثار تو.

ادبی_و_احساسی

مقام سقایی حضرت عباس (ع) در شعر آیینی

در ادبیات عاشورایی، حضرت عباس (ع) با لقب «سقا» شناخته می‌شود. این لقب تنها یک وظیفه نیست، بلکه نمادی از ایثار و از خودگذشتگی مطلق است. شاعران آیینی همواره تلاش کرده‌اند تا لحظه مواجهه عباس با آب روان فرات و نخوردن آب به یاد لب تشنه برادر را با لطیف‌ترین واژگان به تصویر بکشند. مشک پاره، نماد آرزوهای بر باد رفته و شرمندگی سقا در برابر کودکان حرم است.

نماد مشک و علم در اشعار

مشک و علم دو رکن اصلی در اشعار مربوط به حضرت ابوالفضل هستند. علم نشان‌دهنده اقتدار سپاه حسین (ع) است که با افتادن دستان عباس، بر زمین می‌افتد و کمر امام را می‌شکند. مشک نیز مخزن امید کودکان است. تیر خوردن به مشک در شعر آیینی، دردناک‌تر از تیر خوردن به چشم و دست توصیف شده، زیرا امید سقا را ناامید کرده است.

تاثیر دوبیتی‌های سوزناک بر مخاطب

دوبیتی‌ها و تک‌بیت‌ها به دلیل ایجاز و ریتم خاص، تاثیرگذاری سریعی بر مخاطب دارند و به راحتی در حافظه می‌مانند. این اشعار معمولاً در نوحه‌خوانی‌های سنتی، شورهای سینه زنی و حتی به عنوان شعارهای هیئتی استفاده می‌شوند. زبان ساده و بی‌آلایش این اشعار، ارتباط عاطفی عمیقی با توده مردم برقرار می‌کند.

شرمندگی سقا؛ اوج روضه منظوم

محور اصلی بسیاری از اشعار کوتاه روز تاسوعا، مفهوم «شرمندگی» است. عباس (ع) که پهلوان نامی عرب است، نه از دشمن و نه از مرگ می‌هراسد، اما از روی سکینه و رباب شرم دارد. شاعران این حس انسانی و والا را به زیبایی در قالب گفتگوهای درونی عباس با مشک یا با امام حسین (ع) سروده‌اند.

جایگاه اشعار ترکی در وصف عباس (ع)

نمی‌توان از حضرت عباس گفت و از اشعار حماسی و سوزناک ترکی یاد نکرد. عبارت‌هایی مانند «یل یاتار طوفان یاتار» نشان‌دهنده غیرت و شجاعت بی‌مثال قمر بنی‌هاشم است که در ادبیات آذری جایگاه ویژه‌ای دارد و به زبان فارسی نیز راه یافته است.

سوالات متداول

چرا مشک حضرت عباس پاره شد؟
دشمن می‌دانست تا زمانی که آب به خیمه‌ها نرسد، مقاومت ادامه دارد و عباس زنده است؛ لذا تمام تمرکز تیراندازان بر مشک آب بود.
معروف‌ترین شعر کوتاه برای حضرت عباس چیست؟
شعر «ای اهل حرم میر و علمدار نیامد» یکی از ماندگارترین نوحه‌های کوتاه تاریخ عزاداری است.
منظور از ساقی لب تشنگان چیست؟
لقبی برای حضرت عباس است که با وجود تشنگی شدید خود، آب نیاشامید تا آب را به کودکان برساند.
آیا شعر یل یاتار طوفان یاتار فارسی است؟
خیر، این یک شعار حماسی ترکی است که به دلیل زیبایی معنا، در تمام هیئت‌های فارسی‌زبان هم استفاده می‌شود.
بهترین بیت برای نوشتن روی پرچم چیست؟
«یا قمر بنی هاشم» یا «این علم افتادنی نیست».
در دوبیتی‌ها بیشتر روی کدام ویژگی عباس تمرکز می‌شود؟
روی دستان بریده، چشمان تیر خورده، وفاداری به برادر و شرمندگی از کودکان.
مشک در ادبیات عاشورا نماد چیست؟
نماد امید، حیات، آبرو و امانت‌داری.
چرا عباس آب نخورد؟
به رسم وفاداری و ادب؛ چون امام و فرزندانش تشنه بودند، غیرت او اجازه نداد خودش سیراب شود.
رجزخوانی عباس در میدان چگونه بود؟
او با اشعاری حماسی خود را معرفی می‌کرد: انی انا العباس اغدو بالسقا (من عباسم که سقایی می‌کنم) و از مرگ هراسی ندارم.
چه شعری برای استوری روز تاسوعا مناسب است؟
سقای دشت کربلا ابالفضل / دستش شده از تن جدا ابالفضل.
WordAbyss - شعر کوتاه تاسوعا برای ساقی و مشک | دوبیتی‌های سوزناک 1405