عید مبعث و نزول قرآن پیوندی ناگسستنی دارند. طبق اعتقاد مشهور شیعه، آغاز نزول قرآن کریم در روز ۲۷ رجب و همزمان با بعثت پیامبر اکرم (ص) بوده است. آیات ابتدایی سوره علق اولین آیاتی هستند که توسط جبرئیل بر پیامبر خوانده شد. بنابراین جشن مبعث، در واقع جشن تولد قرآن و آغاز کلام رسمی خداوند با آخرین فرستادهاش است.
رسالت به معنای ماموریت و سفارت است. در روز مبعث، حضرت محمد (ص) که پیش از آن به مقام نبوت (خبر گیرنده از غیب) رسیده بودند، رسماً مامور ابلاغ پیام خدا به مردم شدند. آغاز رسالت یعنی شروع دورانی که پیامبر وظیفه داشت به میان مردم برود، انذار و تبشیر کند و دین خدا را آشکارا تبلیغ نماید.
پنج آیه اول سوره علق که در غار حرا نازل شد، منشور اعلام موجودیت اسلام است. این آیات با دستور به خواندن و یادگیری آغاز میشود و خدا را معلم انسان معرفی میکند. این نشان میدهد که رسالت پیامبر اسلام بر پایه علم، دانش و معرفت بنا شده و معجزه اصلی این دین، کتاب و کلام است، نه کارهای خارقالعاده مادی.
نزول قرآن در جامعهای که تعصب، خرافات و خشونت در آن رواج داشت، انقلابی فکری و فرهنگی ایجاد کرد. قرآن با زبانی فصیح و محتوایی عمیق، مبانی جاهلیت را به چالش کشید و ارزشهای جدیدی مانند برابری، عدالت و تقوا را جایگزین کرد. آغاز رسالت، نقطه پایان انحطاط اخلاقی اعراب و شروع تمدن اسلامی بود.
اگرچه وحی با رحلت پیامبر قطع شد، اما رسالت ایشان از طریق قرآن و اهل بیت (ع) ادامه دارد. پیام مبعث برای انسان امروز، بازگشت به فطرت پاک، دوری از بتهای مدرن و پناه بردن به قرآن برای حل بحرانهای معنوی و اخلاقی است. جشن مبعث یادآوری این نکته است که راه آسمان هنوز باز است.
