غسل زیارت: انجام غسل به نیت پاکی جسم و روح و آمادگی برای حضور در محضر امام
آمادگی قبل از زیارت
2
پوشیدن لباس پاکیزه: استفاده از بهترین و تمیزترین لباسها (ترجیحاً سفید یا روشن، مگر در ایام عزا)
آمادگی قبل از زیارت
3
استعمال بوی خوش: عطر زدن (برای غیر محرم و ایام غیر عزا) جهت احترام به ملائکه و حرم
آمادگی قبل از زیارت
4
کوتاه کردن گامها: حرکت با طمأنینه و وقار به سمت حرم، مانند بندهای که به دربار سلطان میرود
آمادگی قبل از زیارت
5
ذکر گفتن در مسیر: مشغول بودن زبان به تکبیر (الله اکبر) و تهلیل (لا اله الا الله) در طول راه
آمادگی قبل از زیارت
6
توبه و استغفار: پاک کردن دل از کینه و گناه قبل از ورود، تا لایق نگاه امام شویم
آمادگی قبل از زیارت
7
صدقه دادن: کمک به نیازمندان قبل از زیارت برای دفع بلا و قبولی زیارت
آمادگی قبل از زیارت
8
وضو داشتن: دائمالوضو بودن در تمام مراحل زیارت نور علی نور است
آمادگی قبل از زیارت
آداب ورود
1
توقف در آستانه: ایستادن در ورودی حرم و خضوع قلبی
آداب ورود
2
ذن دخول: خواندن اذن دخول (اللهم انی وقفت علی باب...) و طلب اجازه از پیامبر و امام
آداب ورود
3
نشانه اجازه: اگر دل شکست و اشک جاری شد، نشانه اجازه ورود باطنی است
آداب ورود
4
ورود با پای راست: هنگام ورود به صحن و رواق، اول پای راست را بگذاریم
آداب ورود
5
بوسیدن عتبه: بوسیدن درگاه (البته سجده کردن برای غیر خدا جایز نیست، فقط بوسیدن به نشانه احترام)
آداب ورود
6
سلام دادن: سلامهای مؤدبانه به پیامبر و ائمه هنگام دیدن گنبد یا ضریح
آداب ورود
آداب داخل حرم
1
خواندن زیارتنامه: قرائت زیارتهای معتبر مثل زیارت امینالله یا جامعه کبیره با حضور قلب
آداب داخل حرم
2
نماز زیارت: خواندن دو رکعت نماز (مانند نماز صبح) هدیه به امام رضا (ع)
آداب داخل حرم
3
دعا برای دیگران: مقدم دانستن دعا برای ظهور امام زمان (عج)، والدین و ملتمسین دعا
آداب داخل حرم
4
پرهیز از لغو: دوری از صحبتهای بیهوده دنیوی، شوخی و خنده بلند در محضر امام
آداب داخل حرم
5
رعایت ادب حضور: نشستن رو به قبله یا ضریح، پرهیز از پشت کردن به ضریح
آداب داخل حرم
6
زیارت وداع: خواندن دعای وداع هنگام خروج و نیت بازگشت مجدد
آداب داخل حرم
7
عقب عقب رفتن: هنگام خروج، به احترام امام پشت به ضریح نکنیم (اگر ازدحام نباشد)
آداب داخل حرم
نکات معرفتی
1
امام را حاضر و ناظر دیدن (اشهد انک تشهد مقامی و تسمع کلامی)
نکات معرفتی
2
زیارت با معرفت: شناخت جایگاه امام به عنوان خلیفه خدا و واجبالاطاعه بودن ایشان
نکات معرفتی
3
پرهیز از فشار آوردن به مردم برای لمس ضریح؛ زیارت قلبی است نه لمسی
نکات معرفتی
4
رعایت حجاب و عفاف: پوشش کامل و متین برای خواهران و برادران
نکات معرفتی
5
خالص کردن نیت: زیارت فقط برای رضای خدا و قرب به اهل بیت باشد نه ریا
نکات معرفتی
6
حفظ دستاوردهای زیارت: مراقبت از حال خوش معنوی پس از بازگشت به شهر و خانه
نکات معرفتی
ممنوعات
1
خوردن و آشامیدن در رواقها (مگر آب در سقاخانه)
ممنوعات
2
عکسبرداریهای نامناسب که مزاحم دیگران شود یا قداست را بشکند
ممنوعات
3
خوابیدن در فضاهای عبادی
ممنوعات
4
بلند صحبت کردن با موبایل
ممنوعات
5
سیگار کشیدن در تمام اماکن متبرکه
ممنوعات
اذن دخول؛ کلید ورود به بهشت
زیارت ائمه اطهار، ورود به خانه پیامبر (ص) است و طبق آیه قرآن، نباید بدون اجازه وارد خانه پیامبر شد. خواندن «اذن دخول» در ورودیهای حرم، یک نمایش نیست، بلکه تمرین ادب است. زائر باید باور داشته باشد که امام رضا (ع) زنده است، میبیند و میشنود. اگر در هنگام خواندن اذن دخول، دلتان لرزید و اشکتان جاری شد، بدانید که امام به قلبتان نگاه کرده و اجازه فرمودهاند.
زیارت امینالله؛ منشور ولایت
در میان زیارتنامههای متعدد، «زیارت امینالله» از سندیت و اعتبار بسیار بالایی برخوردار است و خواندن آن در حرم رضوی اکیداً توصیه شده است. این زیارت کوتاه اما پرمغز، هم سلام و ارادت به امام است و هم مجموعهای از دعاهای عالی برای کمال نفس. مداومت بر این زیارت، حال معنوی زائر را دگرگون میکند.
فرهنگ زیارت؛ لمس ضریح یا اتصال دل؟
بسیاری از زائران تصور میکنند زیارت یعنی حتماً دستشان به ضریح برسد. اما در فرهنگ اصیل شیعه، «زیارت» یعنی دیدار و پیوند قلبی. ایستادن در فاصلهای دورتر با ادب و حضور قلب، بسیار ارزشمندتر از آن است که با فشار دادن و آزار دیگران خود را به ضریح برسانیم. امام رضا (ع) امام رئوف است و راضی به اذیت شدن زائرانش نیست.
نماز جعفر طیار و نماز زیارت
یکی از بهترین اعمال در حرم، خواندن نماز است. علاوه بر نماز زیارت (دو رکعت)، خواندن نماز جعفر طیار که اکسیر اعظم برای آمرزش گناهان است، در حرم مطهر توصیه شده است. فضای معنوی حرم، بهترین مکان برای استجابت دعا و نمازهای مستحبی است.
وداع؛ نه خداحافظی
هنگام خروج از حرم، دعای وداع میخوانیم، اما این وداع به معنای خداحافظی همیشگی نیست. بلکه از خدا میخواهیم که این زیارت را آخرین زیارت ما قرار ندهد و توفیق بازگشت را روزیمان کند. زائر باید تلاش کند «رنگ و بوی امام» را با خود به سوغات ببرد و پس از زیارت، تغییری مثبت در اخلاق و رفتارش ایجاد شود.
سوالات متداول
آیا غسل زیارت واجب است؟
خیر، مستحب موکد است و ثواب زیادی دارد و باعث نورانیت میشود.
بهترین زیارتنامه برای حرم امام رضا چیست؟
زیارت امینالله و زیارت جامعه کبیره از معتبرترین و پرمحتواترین زیارتها هستند.
آیا برای زیارت حتماً باید به ضریح دست بزنیم؟
خیر، زیارت امری قلبی است و سلام دادن از دور هم کفایت میکند؛ اذیت کردن دیگران برای رسیدن به ضریح جایز نیست.
نشانه قبولی زیارت و اجازه ورود چیست؟
رقّت قلب، جاری شدن اشک و شکستن دل، از نشانههای توجه امام و اجازه ورود است.
حکم سجده کردن روبروی ضریح چیست؟
سجده برای غیر خدا حرام است. اگر سجده شکر باشد باید نیت «شکر خدا» داشته باشیم نه سجده به امام.
بهترین لباس برای زیارت چه رنگی است؟
لباس سفید و پاکیزه توصیه شده است، مگر در ایام عزاداری (محرم و صفر) که لباس مشکی اولویت دارد.
نماز زیارت چند رکعت است؟
دو رکعت، مانند نماز صبح.
ذکر مستحب در مسیر رفتن به حرم چیست؟
تکبیر (الله اکبر) و تهلیل (لا اله الا الله) و صلوات.
آیا خوابیدن در حرم جایز است؟
در رواقها و مکانهای عبادی ممنوع است و خادمان تذکر میدهند، اما در برخی شبستانها مانعی ندارد.
بعد از زیارت چه تغییری باید بکنیم؟
باید سعی کنیم گناهان گذشته را تکرار نکنیم و اخلاقمان رضوی شود.