روز جهانی گمرک (International Customs Day) هر ساله در ۲۶ ژانویه (مصادف با ۶ بهمن) توسط سازمان جهانی گمرک (WCO) جشن گرفته میشود. این تاریخ یادآور اولین جلسه شورای همکاری گمرکی در سال ۱۹۵۳ در بروکسل بلژیک است. هدف از نامگذاری این روز، تقدیر از نقش مأموران گمرک و آژانسهای گمرکی در تسهیل تجارت جهانی، حفاظت از مرزها و تأمین امنیت زنجیره تأمین است. هر سال شعاری خاص برای این روز تعیین میشود که محور فعالیتهای گمرکات جهان قرار میگیرد.
گمرک یکی از قدیمیترین و مهمترین نهادهای اقتصادی هر کشور است. این سازمان مسئولیت اجرای قوانین تجارت خارجی، اخذ حقوق ورودی (که منبع درآمد دولت است)، مبارزه با قاچاق کالا و مواد مخدر، و حمایت از تولیدات داخلی را بر عهده دارد. ترخیصکاران و کارگزاران گمرکی به عنوان بازوان اجرایی تجار، نقش مهمی در سرعت بخشیدن به فرآیندهای پیچیده گمرکی و کاهش هزینههای تجارت ایفا میکنند.
کار در گمرک و ترخیص کالا شغلی پر استرس و دقیق است. کارکنان گمرک اغلب در مناطق مرزی و بنادر با شرایط آب و هوایی سخت کار میکنند. ترخیصکاران نیز با چالشهایی مانند تغییرات مداوم بخشنامهها، قطعی سامانهها، مسئولیتهای سنگین مالی و حقوقی و لزوم پاسخگویی به صاحبان کالا روبرو هستند. این شغل نیازمند دانش بروز، صبر بالا و روابط عمومی قوی است.
در سالهای اخیر، گمرک ایران به سمت الکترونیکی شدن و هوشمندسازی حرکت کرده است. سامانه جامع امور گمرکی (EPL) و پنجره واحد تجارت فرامرزی، تحولی بزرگ در کاهش بروکراسی و افزایش شفافیت ایجاد کردهاند. اگرچه چالشهای فنی وجود دارد، اما این گذار به سمت تکنولوژی، سرعت ترخیص کالا را افزایش داده و فساد اداری را کاهش داده است.
