در ۲۷ خرداد ۱۳۵۸، تنها چند ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) فرمان تشکیل «جهاد سازندگی» را صادر کردند. هدف اصلی این نهاد، رسیدگی به مناطق محروم، دورافتاده و روستاها بود. جوانان انقلابی و متخصص با شور و شوق به روستاها شتافتند و خدمات بزرگی در زمینه آبرسانی، برقرسانی، جادهسازی و بهداشت ارائه کردند.
با شروع جنگ تحمیلی، جهاد سازندگی نقش حیاتی در مهندسی رزمی ایفا کرد. جهادگران با ساخت پل، جاده، سنگر و خاکریز در زیر آتش دشمن، لقب «سنگرسازان بی سنگر» را از امام خمینی دریافت کردند. این نهاد هزاران شهید و جانباز تقدیم انقلاب کرد.
در سال ۱۳۷۹، جهت کوچکسازی دولت و یکپارچهسازی وظایف مربوط به بخش کشاورزی و عمران روستایی، وزارت جهاد سازندگی با وزارت کشاورزی ادغام شد و «وزارت جهاد کشاورزی» تشکیل گردید. هفته جهاد کشاورزی (۲۱ تا ۲۷ خرداد) یادآور این تاریخچه پر افتخار است.
میراث اصلی جهاد سازندگی، سبکی از مدیریت به نام «مدیریت جهادی» است که ویژگیهای آن شامل کار برای خدا، خستگیناپذیری، سرعت عمل، بنبست شکنی و تکیه بر توان داخلی است. این فرهنگ امروز نیاز اصلی کشور برای عبور از تحریمها و مشکلات اقتصادی است.
اگرچه ساختار اداری تغییر کرده است، اما رسالت اصلی جهاد که همان خدمت به محرومین و توسعه عدالت در روستاهاست، همچنان در قالب بسیج سازندگی و اردوهای جهادی و همچنین وظایف وزارتخانه ادامه دارد.
