سید مجتبی میرلوحی معروف به نواب صفوی، روحانی مبارز و رهبر جمعیت فداییان اسلام، در سال 1303 شمسی در تهران متولد شد. او تحصیلات حوزوی خود را در نجف اشرف گذراند و با مشاهده انحرافات دینی و نفوذ بیگانگان در ایران، به کشور بازگشت تا با تشکیل فداییان اسلام به مبارزه با رژیم پهلوی و مظاهر فساد بپردازد. نواب صفوی شخصیتی کاریزماتیک، شجاع و عمیقاً مذهبی داشت که تاثیر بسیاری بر جریانهای اسلامی معاصر گذاشت.
فداییان اسلام نقش غیرقابل انکاری در پیشبرد نهضت ملی شدن صنعت نفت ایفا کردند. با حذف انقلابی مهرههای وابسته به استعمار انگلیس مانند هژیر و رزمآرا توسط اعضای این گروه، بنبستهای سیاسی شکسته شد و راه برای ملی شدن نفت هموار گردید. شهید نواب صفوی معتقد بود که قطع دست بیگانگان از منابع ملی، مقدمه استقلال سیاسی و فرهنگی کشور است.
هدف اصلی نواب صفوی و یارانش، اجرای احکام نورانی اسلام و تشکیل حکومت اسلامی بود. آنها با هرگونه مظاهر بیدینی، کشف حجاب و نفوذ فرهنگی غرب به شدت مخالف بودند. نواب صفوی در کتاب «راهنمای حقایق» دیدگاههای خود را درباره حکومت اسلامی و اصلاحات اجتماعی بیان کرده است که نشاندهنده عمق بینش سیاسی و دینی او بود.
شهید نواب صفوی نگاهی فرامرزی به اسلام داشت و از منادیان وحدت شیعه و سنی بود. او سفرهایی به کشورهای عربی از جمله مصر داشت و با رهبران اخوانالمسلمین دیدار کرد. نواب صفوی از اولین کسانی بود که به شدت علیه رژیم صهیونیستی موضع گرفت و جوانان را به دفاع از مردم مظلوم فلسطین فراخواند، که نشانگر بصیرت بالای او در شناخت دشمن اصلی جهان اسلام بود.
سرانجام در سحرگاه 27 دی ماه 1334، نواب صفوی به همراه سه تن از یاران وفادارش (طهماسبی، ذوالقدر و واحدی) توسط رژیم پهلوی تیرباران شدند و به شهادت رسیدند. خون پاک آنان نه تنها حرکت اسلامی را متوقف نکرد، بلکه الهامبخش نسل جدیدی از مبارزان شد که بعدها تحت رهبری امام خمینی (ره)، انقلاب اسلامی ایران را به پیروزی رساندند. رهبر معظم انقلاب نیز از تاثیرپذیری خود از شخصیت نواب صفوی در دوران جوانی سخن گفتهاند.
