زینب کبری (س) در عبادت ثانی زهرای اطهر بود. نماز شب ایشان حتی در سخت ترین شب های زندگی، یعنی شب یازدهم محرم ترک نشد.
عبادت و بندگی
2
امام حسین (ع) که خود معصوم است، هنگام وداع به خواهرش فرمود: خواهرم، مرا در نماز شب فراموش نکن. این اوج مقام معنوی اوست.
عبادت و بندگی
3
عبادت زینب (س) عبادت آگاهانه بود، نه از سر عادت. سجده های طولانی او در خرابه شام، فرشتگان را به تحسین واداشت.
عبادت و بندگی
4
انس با قرآن ویژگی بارز ایشان بود. تفسیر قرآن برای زنان کوفه نشان از عمق دانش قرآنی آن حضرت دارد.
عبادت و بندگی
5
در قاموس اخلاقی زینب (س)، هیچ مصیبتی مانع بندگی نیست. او در اوج بلا، زیباترین مناجات ها را با خدا داشت.
عبادت و بندگی
6
تهجد و شب زنده داری زینب (س)، درس بزرگی است برای ما که در آسایش هم گاهی از نماز غافلیم.
عبادت و بندگی
7
اخلاص در بندگی، سرّ ماندگاری نام زینب است. او همه چیز را برای خدا فدا کرد و خدا نامش را جاودانه ساخت.
عبادت و بندگی
8
ذکر دائم و حضور قلب در محضر خدا، حتی در مجلس پر هیاهوی یزید، نشان از استواری ایمان او داشت.
عبادت و بندگی
9
زینب (س) نشان داد که اوج عرفان و حماسه با هم قابل جمع است. عارفه ای که در میدان جنگ هم عابد بود.
عبادت و بندگی
10
نماز نشسته ی زینب (س) در مسیر شام، ایستاده ترین نماز تاریخ بود که ستون خیمه اسلام شد.
عبادت و بندگی
عفت و حجاب
1
عفت زینب (س) زبانزد خاص و عام بود. همسایه دیوار به دیوارش می گفت سال ها همسایه علی (ع) بودم اما قد و قامت زینب را ندیدم.
عفت و حجاب
2
حجاب زینب (س) در کربلا، پرچمی بود که در برابر تهاجم دشمن برافراشته ماند. او حافظ مرزهای عفاف بود.
عفت و حجاب
3
حساسیت ایشان بر پوشش، تا حدی بود که در برابر نامحرمان کوفه و شام، با آستین های پاره صورت خود را می پوشاند.
عفت و حجاب
4
زینب (س) به زنان عالم آموخت که می توان در اجتماعی ترین صحنه ها حضور داشت، اما ذره ای از عفت و حیا کوتاه نیامد.
عفت و حجاب
5
پیام اخلاقی زینب (س) این است: عزت زن در حجاب اوست. حجاب مانع پیشرفت نیست، بلکه سلاح مبارزه است.
عفت و حجاب
6
غیرت دینی برادرانش (حسن و حسین ع) بر حجاب زینب، نشان دهنده جایگاه والای ناموس در مکتب اهل بیت است.
عفت و حجاب
7
در مجلس یزید، اولین اعتراض زینب (س) به هتک حرمت حریم پیامبر و در معرض دید قرار دادن زنان بود.
عفت و حجاب
8
حیای زینبی، حیایی آمیخته با شجاعت است، نه انزوا و گوشه گیری.
عفت و حجاب
9
چادر خاکی زینب (س)، میراث گرانبهای حضرت زهرا (س) است که به قیمت تازیانه خوردن حفظ شد.
عفت و حجاب
10
زینب (س) نشان داد که زن مسلمان، گوهری است در صدف حجاب که هیچ طوفانی نمی تواند آن را برباید.
عفت و حجاب
علم و دانایی
1
امام سجاد (ع) در وصف عمه جانشان فرمودند: تو بحمدالله دانشمندی هستی که معلم ندیده ای (عالمه غیر معلمه).
علم و دانایی
2
خطبه های آتشین زینب (س) سرشار از استدلال های قرآنی، تاریخی و کلامی بود که حکایت از تسلط کامل علمی ایشان داشت.
علم و دانایی
3
بلاغت و فصاحت کلام ایشان، یادآور خطبه های امیرالمؤمنین (ع) بود و دهان فصحای عرب را بست.
علم و دانایی
4
زینب (س) مفسر قرآن بود و جلسات درس ایشان در کوفه، شاگردان بسیاری را تربیت کرد.
علم و دانایی
5
دانش او علمی لدنی و الهی بود که از چشمه وحی جوشیده و در قلب مطهرش جاری شده بود.
علم و دانایی
6
پاسخ های دندان شکن و حاضر جوابانه ایشان به ابن زیاد، نشانه هوش سرشار و سرعت انتقال ذهنی فوق العاده بود.
علم و دانایی
7
معرفت شناسی زینب (س) در جمله «ما رأیت الا جمیلا»، نشان دهنده عمق بینش فلسفی و عرفانی اوست.
علم و دانایی
8
او تاریخ را می شناخت و در سخنانش به سنت های الهی و سرنوشت اقوام گذشته استناد می کرد.
علم و دانایی
9
عقلانیت و تدبیر زینب (س) در مدیریت بحران عاشورا، جلوه ای از لقب «عقیله بنی هاشم» (بانوی خردمند) است.
علم و دانایی
10
علم زینب (س) علمی بود که به عمل تبدیل شد و مسیر تاریخ را تغییر داد.
علم و دانایی
صبر و استقامت
1
صبر زینب (س) صبر جمیل بود؛ یعنی شکایتی نکرد و جز زیبایی ندید. این بالاترین درجه صبر است.
صبر و استقامت
2
استقامت او در برابر داغ ۱۸ عزیز در یک روز، ظرفیت روحی انسان کامل را به نمایش گذاشت.
صبر و استقامت
3
کوه ها در برابر صبر زینب (س) کم می آورند. او لنگر کشتی طوفان زده اهل بیت بود.
صبر و استقامت
4
صبر ایشان فعال بود، نه منفعل. در اوج غم، روشنگری می کرد و دشمن را به چالش می کشید.
صبر و استقامت
5
تحمل گرسنگی، تشنگی، تازیانه و تحقیر، روح پولادین زینب (س) را صیقل داد.
صبر و استقامت
6
زینب (س) ثابت کرد که زن، موجودی ضعیف نیست، بلکه می تواند مظهر قدرت و ایستادگی خداوند باشد.
صبر و استقامت
7
صبر او بر پرستاری از امام بیمار و کودکان یتیم، الگوی تمام پرستاران و مددکاران عالم است.
صبر و استقامت
8
اگر صبر زینب نبود، واقعه کربلا در همان بیابان دفن می شد و به گوش جهانیان نمی رسید.
صبر و استقامت
9
استقامت او ریشه در ایمان و توکل داشت. او تکیه گاهی چون خدا داشت، پس نمی شکست.
صبر و استقامت
10
صبر زینبی، مرزهای تحمل بشری را جابجا کرد و الگویی برای تمام مظلومان تاریخ شد.
صبر و استقامت
شجاعت و شهامت
1
شجاعت زینب (س) میراث حیدر کرار بود. او در کاخ دشمن، چنان سخن گفت که یزید بر خود لرزید.
شجاعت و شهامت
2
نهراسیدن از قدرت ظاهری دشمن و بیان حق در فضای خفقان، اوج شجاعت اخلاقی است.
شجاعت و شهامت
3
زینب (س) جان خود را سپر جان امام زمانش کرد و بارها خود را در خطر انداخت تا امام سجاد (ع) زنده بماند.
شجاعت و شهامت
4
لحن آمرانه و تحقیرآمیز او خطاب به یزید (یابن الطلقاء)، شجاعتی فراتر از تصور است.
شجاعت و شهامت
5
شجاعت زینب (س) فقط در کلام نبود، در عمل و در محافظت از کاروان اسرا در بیابان ها نیز نمایان بود.
شجاعت و شهامت
6
او ترس را شرمنده کرد. زنی تنها و اسیر، اما با روحی آزاده و نترس.
شجاعت و شهامت
7
قدرت روحی او چنان بود که دشمنان مسلح در برابر منطق او احساس حقارت می کردند.
شجاعت و شهامت
8
شهامت پذیرش مسئولیت پیام رسانی خون شهدا، کمتر از شهامت جانبازی در میدان جنگ نبود.
شجاعت و شهامت
9
زینب (س) به زنان آموخت که شجاعت زنانه، در حفظ وقار و دفاع از حق نهفته است.
شجاعت و شهامت
10
شیرزن کربلا، با شجاعتش ثابت کرد که خون بر شمشیر پیروز است.
شجاعت و شهامت
عقیله بنی هاشم: تندیس خرد و درایت
یکی از بارزترین القاب حضرت زینب (س)، «عقیله» است. عقیله به معنای بانوی کریمه، گرامی و بسیار خردمند است. در میان اعراب، به زنی که در قوم خود دارای تدبیر و عقلانیت بالایی باشد و گره گشای مشکلات باشد، عقیله می گویند. حضرت زینب (س) در تمام مراحل زندگی، چه در دوران خانه داری و چه در بحران عاشورا، با درایتی بی نظیر عمل کردند. مدیریت کاروان اسرا و نحوه برخورد با حاکمان جور، گواهی بر این عقلانیت الهی است.
عبادت عارفانه: شب زنده داری در دل بلا
ویژگی اخلاقی برجسته دیگر، سطح بالای بندگی و عبادت ایشان است. حضرت زینب (س) نه تنها واجبات را با دقت انجام می دادند، بلکه مستحبات و نوافل، به ویژه نماز شب، جزء جدانشدنی زندگی ایشان بود. روایت مشهور امام سجاد (ع) که فرمودند «عمه ام زینب نماز شبش را در شب یازدهم محرم نشسته خواند»، نشان دهنده آن است که هیچ مصیبتی نمی تواند مانع ارتباط عاشقانه این بانو با معبود شود.
عالمه غیر معلمه: دانش الهی
حضرت زینب (س) بدون آنکه نزد بشر درس خوانده باشد، از چشمه علم الهی سیراب شده بود. خطبه های ایشان در کوفه و شام، از نظر ادبیات، فصاحت، بلاغت و محتوا، هم تراز نهج البلاغه علی (ع) است. استدلال های قرآنی و تسلط بر تاریخ و سنت های الهی در سخنان ایشان، حیرت همگان را برانگیخت. این علم لدنی، نتیجه تقوا و طهارت باطنی ایشان بود.
عفت و حیا در اوج فعالیت اجتماعی
حضرت زینب (س) الگوی تعادل میان «حیا» و «حضور اجتماعی» است. ایشان نشان دادند که عفت و حجاب، به معنای پرده نشینی و انفعال نیست. زینب کبری (س) با حفظ کامل حدود شرعی و وقار زنانه، در مهم ترین تحولات سیاسی زمان خود نقش آفرینی کردند. ایشان حتی در حال اسیری، نگران پوشش خود و دختران کاروان بودند و این پیام را دادند که خط قرمز زن مسلمان، حجاب اوست.
صبر و تسلیم: ما رأیت الا جمیلا
اوج عظمت اخلاقی حضرت زینب (س) در مقام «رضا» و «تسلیم» ایشان نمایان می شود. زمانی که ابن زیاد با طعنه پرسید کار خدا را چگونه دیدی، ایشان نفرمودند سخت بود یا دردناک بود، بلکه فرمودند: «جز زیبایی چیزی ندیدم». این جمله نشان دهنده قله عرفان است؛ جایی که انسان سختی ها را در راه رضای محبوب، شیرین و زیبا می بیند. این ویژگی، درس بزرگ آرامش برای انسان های گرفتار امروزی است.
سوالات متداول
چرا به حضرت زینب عقیله بنی هاشم می گویند؟
به خاطر خردمندی، درایت و جایگاه والایی که در بین خاندان هاشمی داشتند و مشاور و تکیه گاه اهل بیت بودند.
معروف ترین ویژگی اخلاقی حضرت زینب چیست؟
صبر و استقامت بی نظیر ایشان که باعث شد لقب «ام المصائب» و «جبل الصبر» بگیرند.
آیا حضرت زینب نماز شب می خواندند؟
بله، ایشان حتی در سخت ترین شب های اسارت و بعد از عاشورا نیز نماز شبشان ترک نشد، هرچند نشسته.
منظور از عالمه غیر معلمه چیست؟
یعنی دانشمندی که نزد معلم بشری درس نخوانده، بلکه علمش جوششی و الهی (لدنی) است.
حضرت زینب چه درسی برای حجاب زنان دارند؟
اینکه زن می تواند با حفظ کامل حجاب و عفت، در جامعه حضور یابد و تأثیرگذارترین فرد باشد و از حق دفاع کند.
برخورد حضرت زینب با دشمنان چگونه بود؟
بسیار شجاعانه، مقتدرانه و تحقیرکننده؛ ایشان هرگز در برابر ظالمان اظهار عجز و لابه نکردند.
رابطه حضرت زینب با قرآن چگونه بود؟
ایشان مفسر قرآن بودند و در کوفه برای زنان کلاس تفسیر داشتند و در خطبه هایشان دائماً به آیات استناد می کردند.
جمله ما رأیت الا جمیلا نشان دهنده چیست؟
نشان دهنده مقام رضا و تسلیم محض در برابر اراده خداوند و دیدن زیبایی در شهادت و ایثار.
آیا حضرت زینب معصوم بودند؟
ایشان دارای عصمت اکتسابی (نه ذاتی مثل ۱۴ معصوم) بودند و در کمالات انسانی تالی تلو (شبیه ترین فرد به) معصوم هستند.
ویژگی بخشندگی حضرت زینب چگونه بود؟
ایشان بسیار سخی بودند و در اسارت نیز سهم غذای خود را با وجود گرسنگی شدید به کودکان می بخشیدند.