در فرهنگ اسلامی، نامگذاری فرزند یکی از اولین و مهمترین حقوق فرزند بر والدین است. انتخاب نامهایی مثل «حسن» و «مجتبی» که متعلق به اولیای الهی است، نوعی هویتبخشی مذهبی و فرهنگی به فرد است. روانشناسان معتقدند افرادی که نامهای با معنی و ارزشمند دارند، سعی میکنند رفتار خود را با معنای نامشان تطبیق دهند. تبریک گفتن به صاحبان این نامها در روز ولادت، این حس عزت نفس و تعلق خاطر به الگوهای دینی را تقویت میکند.
واژه «حسن» از ریشه «حُسن» به معنای زیبایی، نیکویی و خیر است. این نام یکی از محبوبترین نامها در جهان اسلام است. حسن یعنی کسی که ذات و ظاهرش نیکوست. وقتی به کسی که نامش حسن است تبریک میگوییم، در واقع خوبی و زیبایی وجود او را نیز یادآور میشویم.
«مجتبی» از ریشه «جَبَیَ» به معنای برگزیدن و انتخاب کردنِ بهترین چیز است. مجتبی یعنی کسی که خداوند او را برای خود برگزیده و گلچین کرده است. این لقب نشاندهنده مقام عصمت و جایگاه ویژه امام دوم شیعیان است. کسانی که نام مجتبی دارند، حامل پیامی از خاص بودن و انتخاب شدن هستند.
در ایران، بسیاری از خانوادهها به دلیل ارادت به امام دوم شیعیان و یا تولد فرزندشان در ماه رمضان، نامهای حسن یا مجتبی را انتخاب میکنند. این نامها اغلب در ترکیبهایی مانند محمدحسن، امیرحسن یا امیرمجتبی نیز استفاده میشود. جشن گرفتن برای صاحبان این نام در روز ولادت امام حسن، سنتی پسندیده برای تکریم نامهای اهل بیت است.
داشتن نام ائمه، مسئولیتآور است. جامعه از کسی که نامش حسن است، انتظار «حُسن خلق» و «کرامت» دارد. پیامهای تبریک که حاوی جملاتی مثل «امیدوارم مرامت حسنی باشد» هستند، به صورت غیرمستقیم این مسئولیت اخلاقی را یادآوری میکنند و فرد را به شبیهسازی رفتار خود با امامش تشویق مینمایند.
