مدیران به عنوان سکانداران سازمان، نقشی حیاتی در نهادینه کردن فرهنگ بهرهوری دارند. بهرهوری تنها با خرید تجهیزات مدرن حاصل نمیشود، بلکه نیازمند تغییر نگرش مدیریتی است. مدیران باید با ایجاد فضای اعتماد، تشویق نوآوری و حذف بروکراسیهای زائد، بستر را برای شکوفایی استعدادهای کارکنان فراهم کنند. یک مدیر بهرهور، منابع انسانی را هزینه نمیبیند، بلکه سرمایهای میداند که با آموزش و انگیزه، ارزش افزوده خلق میکنند.
چرخه مدیریت بهرهوری شامل چهار مرحله اصلی است: ۱. اندازهگیری (سنجش وضعیت موجود با شاخصهای دقیق)، ۲. تحلیل و ارزیابی (یافتن علل ناکارآمدی و نقاط قوت)، ۳. برنامهریزی برای بهبود (تدوین راهکارهای عملیاتی)، و ۴. اجرا و بازنگری. این چرخه باید به صورت مستمر در سازمان جریان داشته باشد تا سازمان دچار رکود نشود.
در ادبیات مدیریتی جمهوری اسلامی ایران، بهرهوری پیوند عمیقی با «اقتصاد مقاومتی» دارد. مدیران سازمانها موظفند با نگاهی درونزا و برونگرا، وابستگی به منابع خارجی را کاهش داده و راندمان تولید یا خدمات داخلی را افزایش دهند. کاهش هزینههای سربار، استفاده از کالای ایرانی و بهینهسازی مصرف انرژی در سازمانها، گامهای عملی در راستای تحقق این هدف است.
تکنیکهای مدیریتی بدون بستر فرهنگی مناسب، عقیم میمانند. مدیران باید فرهنگی را ترویج کنند که در آن «کار مفید» ارزش است و «اتلاف وقت» ضد ارزش. فرهنگ مشارکتجویی، پیشنهادپذیری (نظام پیشنهادات) و شایستهسالاری، زیربنای یک سازمان بهرهور است. کارکنان باید احساس کنند که در منافع حاصل از افزایش بهرهوری سهیم هستند.
از جمله چالشهای پیش روی مدیران ایرانی، میتوان به ساختارهای خشک و سلسلهمراتبی، ضعف در شایستهسالاری، عدم تناسب شغل و شاغل، و ضعف در سیستمهای پاداشدهی اشاره کرد. شناخت این موانع و تلاش شجاعانه برای رفع آنها، آزمون بزرگ مدیران در روز ملی بهرهوری است.
