امام محمد باقر (ع) یکی از اسناد زنده واقعه عاشورا بودند. ایشان در چهار سالگی شاهد شهادت جدشان امام حسین (ع)، غارت خیمهها و اسیری خاندان پیامبر بودند. روضههای امام باقر (ع) معمولاً با گریز به کربلا همراه است، زیرا ایشان تمام آن صحنهها را با چشم خود دیدهاند و سالها برای آن گریستهاند.
یکی از وصیتهای عجیب و پرمفهوم امام باقر (ع) این بود که فرمودند: «از مالم مقداری وقف کنید تا ده سال در منا هنگام اعمال حج، برایم گریه و عزاداری کنند.» این وصیت برای زنده نگه داشتن یاد کربلا و مظلومیت اهلبیت در بزرگترین گردهمایی مسلمانان بود.
نحوه شهادت ایشان بسیار دردناک بود. هشام بن عبدالملک دستوری داد تا زین اسبی را به زهر خاصی آغشته کنند و امام را مجبور به سوار شدن بر آن کردند. زهر از طریق پوست بدن وارد خون شد و بدن مبارک ایشان متورم و رنجور گشت تا به شهادت رسیدند.
قبر مطهر امام باقر (ع) در قبرستان بقیع، کنار پدرشان امام سجاد (ع) و عمویشان امام حسن (ع) قرار دارد. این قبور خاکی و بدون سایهبان، سند مظلومیت ابدی شیعه است و دل هر زاعری را به درد میآورد.
با وجود تمام مصائب، امام باقر (ع) لحظهای از روشنگری دست برنداشتند. لقب «باقر» را پیامبر (ص) سالها قبل از تولد ایشان به جابر بن عبدالله انصاری گفته بودند و فرمودند سلام مرا به او برسان. ایشان علم دین را شکافتند و حقایق را آشکار کردند.
