رفتی و شهر در غمت ماتم گرفت / آسمان هم از فراقت دم گرفت
دوبیتی_سوزناک
2
مالک اشتر علی، سردار عشق / بعد تو دنیای ما را غم گرفت
دوبیتی_سوزناک
3
دستی که داد تکیه به دستانِ کربلا / افتاده است بر سرِ پیمانِ کربلا
دوبیتی_سوزناک
4
سردارِ سر جدا، به فدایِ سرت شوم / ما را ببر به وادیِ ایمانِ کربلا
دوبیتی_سوزناک
5
خبر آمد که یلی میآید / یا که نه، پیکرِ بیسر زِ ولی میآید
دوبیتی_سوزناک
6
خبر آمد که علمدار زمین خورد، ولی / بوی سیب از تنِ صد چاکِ علی میآید
دوبیتی_سوزناک
7
تو رفتی و دلم تنگ است سردار / جهان بیتو چه بیرنگ است سردار
دوبیتی_سوزناک
8
به خونِ پاکِ تو سوگندِ یاران / که با دشمن سرِ جنگ است سردار
دوبیتی_سوزناک
9
ای داغِ تو بر سینه ما حک شده / در بهتِ رفتنت، دلِ ما تکتکه
دوبیتی_سوزناک
10
برگرد و ببین که بیتو ای کوه امید / پشتم زِ غمِ زمانه اندک خم شده
دوبیتی_سوزناک
نو_سپید
1
یک و بیست دقیقه / زمان ایستاد / قلبها مچاله شد / و دستی / که بوی عباس میداد / بر خاک افتاد / تا پرچم نیفتد.
نو_سپید
2
تنت / جغرافیایِ دردِ و عشق بود / که مرزها را / با خونِ خویش پاک کرد / حالا تو / در تمامِ نقشههایِ جهان / تکثیر شدهای / سردارِ بیمرز.
نو_سپید
3
چه غریبانه / چه عاشقانه / پر کشیدی / در شبی که / ماه / از شرمِ چشمانت / پشتِ ابرها گریست.
نو_سپید
4
تو رفتی / و ما ماندیم / با هزاران قاسم / که در سینههایمان / قد میکشند / مرگِ تو / آغازِ ما بود.
نو_سپید
5
انگشترت / نگینِ سلیمانِ زمانه شد / و دستت / حجتِ مسلمانیِ ما / سلام بر تو / روزی که زاده شدی / و روزی که / اربا اربا / به دیدارِ یار رفتی.
نو_سپید
تک_بیت_های_ناب
1
سردارِ من، خوشا به حالت که رفتی / ما ماندیم و حسرتِ یک نگاهِ تو.
تک_بیت_های_ناب
2
عالم همه مبهوتِ شکوهِ تو شد / ای جانِ جهان، فدایِ روحِ تو شد.
تک_بیت_های_ناب
3
قاسم هنوز زنده و در میدان است / دشمن زِ ترسِ نامِ او، حیران است.
تک_بیت_های_ناب
4
رفتی ولی مکتبِ تو پایندهست / خورشیدِ نگاهِ تو، همی تابندهست.
تک_بیت_های_ناب
شعر؛ زبانِ گویایِ غمِ فراق
در سوگِ قهرمانان ملی، زبانِ نثر گاهی از بیانِ عمقِ احساسات ناتوان است. شعر کوتاه و سوزناک، با استفاده از آرایههای ادبی و وزن و قافیه، میتواند آتشِ دلِ سوختگان را بازتاب دهد. شعرهای سروده شده برای حاج قاسم، ترکیبی از حماسه و مرثیهاند که هم اشک را جاری میکنند و هم خونِ غیرت را به جوش میآورند.
نمادهای شعری در سوگ سردار
شاعران در رثای سردار سلیمانی، از نمادهای خاصی بهره میبرند: «ساعت ۱:۲۰» به عنوان لحظه عروج، «انگشتر عقیق» به عنوان نشانه شناسایی، «دست قلم شده» به عنوان تلمیح به حضرت عباس (ع) و «اربا اربا» به عنوان تلمیح به حضرت علیاکبر (ع). این نمادها، شعر را به روضه تبدیل میکنند.
سوزِ یتیمی در ابیات
بسیاری از اشعار، حال و هوایِ یتیمیِ ملت را توصیف میکنند. حاج قاسم حکمِ پدری مقتدر و مهربان را داشت که رفتنش، پشتِ امت را خالی کرد. این حسِ بیپناهیِ ظاهری در کنارِ امید به حضورِ معنوی او، تضادی زیبا در اشعار ایجاد کرده است.
حماسه در دلِ مرثیه
تفاوتِ شعرِ سوگِ سردار با سایرِ مرثیهها، در «امید» و «حماسه» است. اگرچه شاعر از غمِ فراق مینالد، اما در بیتِ بعد وعده انتقام میدهد و از رویشِ هزاران سلیمانی سخن میگوید. این ویژگیِ بارزِ ادبیاتِ مقاومت است که در یأس متوقف نمیشود.
ماندگاری با هنر
همانطور که رهبر انقلاب فرمودند، هیچ اندیشهای بدون هنر ماندگار نمیشود. اشعارِ کوتاه و دوبیتیها به دلیلِ قابلیتِ حفظِ آسان و انتشارِ سریع در فضای مجازی (کپشن، استوری)، نقشِ مهمی در زنده نگه داشتنِ نام و یادِ سردار در حافظه جمعی دارند.
سوالات متداول
معروفترین شعر برای حاج قاسم کدام است؟
اشعار زیادی سروده شده، اما ابیاتی که اشاره به «دست سردار» و «علمدار» دارند، مشهورترند.
چرا در شعر حاج قاسم از روضه حضرت عباس (ع) استفاده میشود؟
به دلیل شباهت قطع شدن دست و مقام علمداری و وفاداری به ولایت در هر دو بزرگوار.
تلمیح «نگین سلیمان» در اشعار چیست؟
اشاره به انگشتر معروف حاج قاسم و تشبیه ایشان به حضرت سلیمان که بر ملکِ دلها حکومت میکرد.
آیا شعر نو هم برای سردار مناسب است؟
بله، شعر سپید و نو میتواند احساسات را بدون قید و بندِ قافیه و با تصاویرِ بکرِ امروزی بیان کند.
بهترین بیت برای سنگ مزار شهدا چیست؟
«ما سینه زدیم، بیصدا باریدند / از هر چه که دم زدیم، آنها دیدند».
چرا ساعت ۱:۲۰ در شعرها تکرار میشود؟
چون لحظه انفجار و شهادت است و یادآورِ شروعِ فراقِ ابدی میباشد.
پیام اصلی اشعار ۱۳ دی چیست؟
تلفیق غم و حماسه؛ سوگواریم اما ایستادهایم و راهت را ادامه میدهیم.
آیا شعر طنز هم در این زمینه داریم؟
خیر، فضا کاملاً حماسی و سوگوارانه است، اما شعرهای هجو علیه دشمن (ترامپ) وجود دارد.
استفاده از شعر برای کپشن اینستاگرام مناسب است؟
بله، یک دوبیتی یا شعر کوتاه تاثیرگذاریِ عکس را چند برابر میکند.
مفهوم «سردار دلها» در شعر چگونه میآید؟
با تعابیری مثل «فاتحِ قلبها»، «فرماندهِ عشق» و «امیرِ دل».