بیابانزایی یعنی مرگ تدریجی زمین. تا دیر نشده برای نجات خاک کاری کنیم. روز جهانی بیابانزدایی گرامی باد.
هشدار دهنده
2
صدای ترکهای زمین را میشنوی؟ خاک تشنه است. ۱۷ ژوئن، روز جهانی مقابله با بیابانزایی.
هشدار دهنده
3
هر درختی که قطع میشود، دعوتی است از بیابان برای پیشروی. درخت بکاریم، نه بیابان.
هشدار دهنده
4
گرد و غبار، انتقام طبیعت از بیمهری ماست. پوشش گیاهی را حفظ کنیم.
هشدار دهنده
5
آب و خاک میراث پدران ما نیست، امانت فرزندان ماست. در حفظ آن بکوشیم.
هشدار دهنده
6
بیابانزدایی تنها کاشت درخت نیست، مدیریت صحیح آب و تغییر سبک زندگی است.
هشدار دهنده
7
ایران در کمربند خشک زمین است؛ خطر بیابانی شدن را جدی بگیریم.
هشدار دهنده
8
فرسایش خاک، خونریزی زمین است. جلوی این خونریزی را بگیریم.
هشدار دهنده
9
خشکسالی بلای طبیعی است، اما کمآبی نتیجه سوءمدیریت ماست. مصرف را بهینه کنیم.
هشدار دهنده
10
زمین خاکی، خانه ماست؛ نگذاریم سقف خانهمان بر سرمان آوار شود.
هشدار دهنده
آموزشی
1
با کاشت گونههای بومی و مقاوم به کمآبی، سدی سبز در برابر کویر بسازیم.
آموزشی
2
چرای بیرویه دام، یکی از عوامل اصلی نابودی مراتع و گسترش بیابان است.
آموزشی
3
مالچپاشی نفتی درمان نیست، درد است. به روشهای بیولوژیک و سازگار با محیط زیست روی بیاوریم.
آموزشی
4
حفظ جنگلهای زاگرس و هیرکانی، حیاتیترین اقدام برای جلوگیری از بیابانزایی در ایران است.
آموزشی
5
کشاورزی حفاظتی (بدون شخم) راهکاری موثر برای حفظ رطوبت خاک و جلوگیری از فرسایش است.
آموزشی
امیدبخش
1
هنوز هم میشود کویر را سبز کرد؛ اگر اراده کنیم و دست در دست هم دهیم.
امیدبخش
2
طرح کاشت یک میلیارد درخت، بارقهای از امید برای احیای طبیعت ایران است.
امیدبخش
3
هر نهال کوچک، سربازی است که در برابر هجوم شنهای روان میایستد.
امیدبخش
4
بیایید به جای نفرین بر تاریکیِ گرد و غبار، شمعی بکاریم (درختی بکاریم).
امیدبخش
5
زمین قدرت بازسازی دارد، اگر ما فرصت تنفس به او بدهیم.
امیدبخش
شعارها
1
زمین ارزشمند است، در حفظ آن بکوشیم.
شعارها
2
عبور از خشکسالی با مشارکت همگانی.
شعارها
3
نه به بیابانزایی، آری به زندگی.
شعارها
4
خاک سالم، زندگی سالم.
شعارها
5
درختان، ریههای زمین و محافظان خاک.
شعارها
بیابانزایی چیست؟
بیابانزایی (Desertification) به معنای تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمهخشک و خشک نیمهمرطوب است که ناشی از عوامل مختلفی از جمله تغییرات اقلیمی و فعالیتهای انسانی است. این پدیده منجر به از دست رفتن توان تولیدی خاک، نابودی پوشش گیاهی و افزایش طوفانهای گرد و غبار میشود. روز ۱۷ ژوئن (۲۷ خرداد) توسط سازمان ملل برای آگاهیبخشی در این زمینه نامگذاری شده است.
وضعیت ایران در کمربند خشک
ایران در منطقه خشک و نیمهخشک جهان قرار دارد و بیش از ۸۰ درصد مساحت کشور در معرض خطر بیابانزایی است. کاهش بارندگی، برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی، چرای بیش از حد دام و تغییر کاربری اراضی، سرعت بیابانزایی در ایران را افزایش داده است. بحران ریزگردها در خوزستان و سیستان یکی از پیامدهای این پدیده است.
راهکارهای مقابله با بیابانزایی
مهمترین راهکارها شامل: ۱. کاشت نهال و ایجاد کمربندهای سبز ۲. تثبیت شنهای روان با مالچهای طبیعی ۳. مدیریت منابع آب و جلوگیری از حفر چاههای غیرمجاز ۴. اصلاح روشهای کشاورزی و آبیاری ۵. حفاظت از مراتع و جلوگیری از چرای بیرویه دام است.
نقش مردم در بیابانزدایی
مردم میتوانند با صرفهجویی در مصرف آب، عدم تخریب پوشش گیاهی در گردشها، مشارکت در طرحهای درختکاری و حمایت از سمنهای محیط زیستی، نقش مهمی در توقف بیابانزایی داشته باشند.
شعار جهانی
شعار این روز معمولاً بر محورهایی مانند «احیای سرزمین، بازسازی و مشارکت» تمرکز دارد. هدف این است که نشان داده شود انسانها هم مشکلساز هستند و هم بخشی از راه حل.
سوالات متداول
روز جهانی بیابانزدایی چه روزی است؟
۱۷ ژوئن مصادف با ۲۷ خرداد.
تفاوت بیابان و کویر چیست؟
کویر به شورهزار گفته میشود که خاک آن اشباع از نمک است، اما بیابان منطقهای با بارندگی بسیار کم و پوشش گیاهی فقیر است. هر کویری بیابان است اما هر بیابانی کویر نیست.
علت اصلی ریزگردها چیست؟
خشک شدن تالابها، رها شدن زمینهای کشاورزی و از بین رفتن پوشش گیاهی که باعث میشود باد خاک را جابجا کند.
مالچ چیست؟
پوششی (نفتی، پلیمری یا گیاهی) که روی خاک پاشیده میشود تا از بلند شدن گرد و غبار جلوگیری کند و رطوبت خاک را حفظ کند.
چرا چرای دام باعث بیابانزایی میشود؟
چون دامها (بهویژه بز) گیاهان را از ریشه میخورند و خاک را لگدمال و سفت میکنند که مانع نفوذ آب میشود.
گیاهان مقاوم به بیابان کدامند؟
تاغ، گز، اسکنبیل و آتریپلکس از گیاهان شورپسند و مقاوم به خشکی هستند که در ایران کشت میشوند.
فرسایش بادی چیست؟
جدا شدن و جابجایی ذرات خاک توسط باد که در مناطق فاقد پوشش گیاهی رخ میدهد.
آبخیزداری چه کمکی میکند؟
با کنترل سیلابها و نفوذ دادن آب به سفرههای زیرزمینی، باعث تقویت پوشش گیاهی و جلوگیری از خشکی خاک میشود.
آیا بیابانزایی برگشتپذیر است؟
بله، با اقدامات اصلاحی و مدیریت صحیح میتوان زمینهای تخریب شده را احیا کرد (گرچه زمانبر و پرهزینه است).
کمربند سبز چیست؟
ردیفی از درختان که دور شهرها یا مناطق کویری کاشته میشوند تا جلوی ورود گرد و غبار و پیشروی بیابان را بگیرند.