روز جهانی خواب (مصادف با جمعه قبل از اعتدال بهاری، که معمولاً حوالی ۱۵ مارس است) با هدف کاهش بار مشکلات خواب بر جامعه از طریق پیشگیری و مدیریت بهتر اختلالات خواب برگزار میشود. شعار این روز همواره بر اهمیت خواب کافی برای سلامت جسم، روان و کیفیت زندگی تأکید دارد. در دنیای پرشتاب امروز، بسیاری از افراد خواب را قربانی کار یا سرگرمی میکنند، غافل از اینکه یک سوم عمر انسان باید در خواب بگذرد تا دو سوم دیگر آن کارآمد باشد.
یکی از عوامل کلیدی در داشتن خواب باکیفیت، استفاده از کالای خواب مناسب است. تشکهای غیراستاندارد که خیلی سفت یا خیلی نرم هستند، میتوانند باعث انحراف ستون فقرات و دردهای عضلانی شوند. همچنین بالش نامناسب یکی از دلایل اصلی گردندرد و خروپف است. انتخاب ملحفههای نخی و ضدحساسیت نیز در بهداشت خواب موثر است. روز جهانی خواب فرصت مناسبی برای بررسی و تعویض کالاهای خواب فرسوده است.
اسلام توصیههای دقیقی برای خواب دارد که با یافتههای پزشکی مدرن همخوانی دارد. خوابیدن در ابتدای شب (پس از نماز عشا)، بیداری در سحر (که اوج ترشح هورمونهای حیاتی است)، و پرهیز از خوابیدن بین الطلوعین (بین اذان صبح و طلوع آفتاب) از سنتهای موکد است. همچنین وضو گرفتن، مسواک زدن و محاسبه اعمال روزانه قبل از خواب، به آرامش روحی و خواب عمیقتر کمک میکند.
بیخوابی (Insomnia)، وقفه تنفسی در خواب (آپنه) و سندرم پای بیقرار از شایعترین اختلالات خواب هستند. درمان این مشکلات تنها با قرص خواب نیست؛ بلکه اصلاح سبک زندگی (Life Style) مهمترین گام است. تنظیم ساعت خواب و بیداری، پرهیز از کافئین و غذای سنگین در شب، و ایجاد محیطی تاریک و ساکت، راهکارهای طبیعی و موثری هستند. در موارد شدید، مراجعه به کلینیکهای خواب ضروری است.
ارتباط تنگاتنگی بین خواب و سلامت روان وجود دارد. کمخوابی میتواند منجر به تحریکپذیری، اضطراب و افسردگی شود. مغز در هنگام خواب به پردازش هیجانات و تثبیت حافظه میپردازد. بنابراین، کسی که خوب میخوابد، از نظر عاطفی متعادلتر است و عملکرد ذهنی بهتری دارد. سرمایهگذاری برای خواب راحت، سرمایهگذاری برای شادی و آرامش است.
