روز جهانی شهرسازی (World Town Planning Day) در سال ۱۹۴۹ توسط پروفسور «کارلوس ماریا دلاپائولرا» استاد دانشگاه بوینس آیرس آرژانتین پیشنهاد شد. هدف از این روز که در ۸ نوامبر (۱۷ یا ۱۸ آبان) برگزار میشود، جلب توجه عمومی و حرفهای به اهمیت برنامهریزی شهری در ایجاد جوامع زیستپذیر، عادلانه و پایدار است. در این روز شهرسازان در سراسر جهان دستاوردهای خود را جشن میگیرند و چالشهای شهری را بررسی میکنند.
شهرسازی (Urban Planning) دانشی میانرشتهای است که به مطالعه، طراحی و ساماندهی فضاها و سکونتگاههای انسانی میپردازد. این رشته ترکیبی از مهندسی، معماری، جامعهشناسی، جغرافیا و اقتصاد است. هدف شهرسازی ایجاد نظم در محیط شهری، تعیین کاربری اراضی (مسکونی، تجاری، سبز)، طراحی شبکه حمل و نقل و بهبود کیفیت زندگی شهروندان است.
ایران دارای یکی از غنیترین تاریخچههای شهرسازی در جهان است. شهرهایی مثل اصفهان، یزد و شیراز نمونههای عالی از شهرسازی بومی هستند که با اقلیم سازگار بوده و بر اصول محرمیت، سلسله مراتب و مرکزیت (بازار و مسجد) بنا شدهاند. احیای این اصول با زبان مدرن، یکی از دغدغههای اصلی شهرسازان متعهد ایرانی است.
ترافیک سنگین، آلودگی هوا، کمبود فضای سبز، بافتهای فرسوده ناامن، گسترش حاشیهنشینی و تراکمفروشی از مهمترین بیماریهای شهرهای بزرگ ایران هستند. حل این مشکلات نیازمند گذر از مدیریت سنتی به مدیریت یکپارچه شهری و استفاده از دانش روز شهرسازی است.
آینده شهرسازی به سمت هوشمندسازی میرود. شهر هوشمند شهری است که با استفاده از تکنولوژی و دادهها، خدمات را بهینهسازی میکند. مدیریت ترافیک هوشمند، ساختمانهای پایدار، دولت الکترونیک و مدیریت پسماند مدرن از ویژگیهای این شهرهاست. روز جهانی شهرسازی فرصتی برای بررسی زیرساختهای لازم برای این تحول است.
