بیماریهای زئونوز یا مشترک بین انسان و حیوان، بیماریهایی هستند که قابلیت انتقال از حیوانات مهرهدار به انسان را دارند. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، حدود 60 درصد از بیماریهای عفونی شناخته شده و 75 درصد از بیماریهای نوپدید (مانند کووید-19، سارس، آنفلوآنزای پرندگان) منشاء حیوانی دارند. روز 15 تیر (مصادف با 6 جولای، سالروز اولین واکسن هاری توسط پاستور) فرصتی است تا اهمیت کنترل این بیماریها و نقش حیاتی دامپزشکان در قطع زنجیره انتقال یادآوری شود.
دامپزشکان تنها پزشک حیوانات نیستند، بلکه محافظان سلامت انسان نیز محسوب میشوند. مفهوم «سلامت واحد» یا One Health بیانگر این است که سلامت انسان، حیوان و محیط زیست به هم پیوسته است. دامپزشکان با واکسیناسیون دامها، نظارت بر کشتارگاهها و کنترل بیماری در حیات وحش، مانع از سرایت عوامل بیماریزا به جمعیت انسانی میشوند. آنها سربازان گمنامی هستند که در خط مقدم پیشگیری میجنگند.
در کشور ما بیماریهایی نظیر تب مالت (بروسلوز)، سالک، هاری، کیست هیداتید و تب خونریزی دهنده کریمه کنگو از مهمترین بیماریهای زئونوز محسوب میشوند. مبارزه با این بیماریها نیازمند همکاری تنگاتنگ سازمان دامپزشکی، وزارت بهداشت و آگاهی عمومی مردم است. در این روز، هشدارهای بهداشتی و آموزشی برای پیشگیری از این بیماریها به طور گسترده منتشر میشود.
سادهترین راهها برای پیشگیری شامل: خودداری از مصرف لبنیات غیرپاستوریزه، پخت کامل گوشت، عدم تماس محافظتنشده با حیوانات مشکوک، شستشوی دستها پس از تماس با حیوانات و واکسیناسیون منظم حیوانات خانگی و دامهاست. آموزش این نکات به جامعه، یکی از اهداف اصلی روز ملی مبارزه با بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان است.
پرسنل دامپزشکی و بهداشت محیط در شرایطی سخت و پرخطر فعالیت میکنند. مواجهه با حیوانات بیمار، کار در محیطهای آلوده کشتارگاهی و خطر ابتلا به بیماریهای کشنده، بخشی از روزمره کاری این عزیزان است. روز 15 تیر، زمان مناسبی است تا جامعه با دشواریهای این حرفه آشنا شده و قدردان زحمات کسانی باشد که امنیت غذایی و سلامت جامعه را تامین میکنند.
