درصد وزنی-حجمی (w/v) چیست؟
درصد وزنی-حجمی یا w/v%، رایجترین روش بیان غلظت در داروسازی، پزشکی و بیولوژی است. این واحد بیانگر مقدارگرم ماده حلشوندهدر۱۰۰ میلیلیتر محلولاست. برای مثال، وقتی میگوییم سرم نمکی ۰.۹٪ است، یعنی در هر ۱۰۰ میلیلیتر از این سرم، دقیقاً ۰.۹ گرم نمک ($NaCl$) وجود دارد. این واحد برای تهیه محلولهایی که حلشونده جامد و حلال مایع است، بسیار کاربردی است.
فرمول ریاضی
برای محاسبه این غلظت، جرم (g) را بر حجم (mL) تقسیم کرده و در ۱۰۰ ضرب میکنیم:
مثالهای کاربردی (دارویی)
مثال ۱: سرم فیزیولوژی
اگر ۴.۵ گرم نمک در ۵۰۰ میلیلیتر آب مقطر حل شود:
مثال ۲: سرم قندی (دکستروز)
برای تهیه ۱ لیتر (۱۰۰۰ میلیلیتر) سرم قندی ۵٪، به ۵۰ گرم شکر نیاز است:
مثال ۳: ژل آگارز
برای تهیه ۵۰ میلیلیتر ژل آگارز ۱.۵٪، به ۰.۷۵ گرم پودر آگارز نیاز دارید:
اشتباهات رایج
استفاده از واحد لیتر
تعریف کلاسیک w/v% بر اساس میلیلیتر است. اگر حجم را به لیتر وارد کنید، عدد بدست آمده ۱۰۰۰ برابر کوچکتر از واقعیت خواهد بود (مگر اینکه تعریف g/L مد نظر باشد که درصد نیست).
اضافه کردن حلال بجای حجم نهایی
مخرج کسر، حجم نهایی محلول است. نباید ۱۰۰ میلیلیتر آب به ماده اضافه کنید، بلکه باید ماده را در مقدار کمی آب حل کرده و سپس حجم را به ۱۰۰ برسانید.