حضرت سکینه (س) تنها یک شخصیت عاطفی در واقعه کربلا نیستند، بلکه ایشان یکی از بانوان دانشمند و ادیب عصر خود محسوب میشدند. مورخان ایشان را به عنوان بانویی فصیح، بلیغ و مسلط به شعر و ادبیات عرب معرفی کردهاند. منزل ایشان در مدینه پس از بازگشت از کربلا، محل آمد و شد شعرا و ادبا بود که برای نقد اشعار خود و شنیدن روایات از محضر ایشان استفاده میکردند. این جایگاه علمی نشان میدهد که قیام عاشورا توسط افرادی روایت و حفظ شد که خود قلههای دانش و معرفت بودند.
یکی از اشتباهات رایج تاریخی، خلط میان شخصیت حضرت سکینه (س) و حضرت رقیه (س) است. حضرت رقیه (س) دختر خردسال (سه یا چهار ساله) امام حسین (ع) بود که در خرابه شام به شهادت رسید و همانجا مدفون شد. اما حضرت سکینه (س) دختر بزرگتر امام (احتمالا نوجوان یا جوان) و خواهر تنی علی اصغر (ع) بودند که تمام دوران اسارت را تحمل کرده، در اربعین به کربلا بازگشتند و سالها بعد در مدینه زندگی کردند. ایشان راوی بسیاری از وقایع عاشورا هستند.
نام اصلی ایشان آمنه یا امینه ذکر شده، اما لقب «سکینه» که به معنای آرامش، وقار و طمأنینه است، توسط مادرشان حضرت رباب (س) به ایشان داده شد. این لقب نشاندهنده آرامش درونی و وقار ظاهری ایشان حتی در سختترین شرایط است. امام حسین (ع) در توصیفی مشهور درباره ایشان فرمودند: «غالبه علیها الاستغراق مع الله» (او غرق در ذات الهی است). این جمله نشاندهنده اوج مقامات معنوی و عرفانی این بانوی بزرگوار است که فراتر از تعلقات دنیوی بودند.
حضرت سکینه (س) پس از بازگشت به مدینه، به انزوا نرفتند بلکه به یک کنشگر اجتماعی و سیاسی تبدیل شدند. ایشان با برگزاری مجالس عزاداری و بیان حقایق کربلا، چهره واقعی حکومت یزید را افشا میکردند. صلابت ایشان در برابر حاکمان وقت مدینه و دفاع از حریم ولایت، ادامه دهنده راه حضرت زینب (س) بود. ایشان با تربیت شاگردان و نقل احادیث، مانع از تحریف تاریخ عاشورا شدند.
یکی از مهمترین درسهای زندگی حضرت سکینه (س)، اهتمام ویژه ایشان به حجاب و عفاف است. در روایات آمده است که در اوج مصیبتها و در حالی که دشمن خیمهها را غارت میکرد، دغدغه اصلی ایشان و دیگر بانوان حرم، حفظ پوشش و دور نگه داشتن خود از نگاه نامحرمان بود. ایشان حتی از سهل بن سعد ساعدی خواستند تا نیزه حامل سر مبارک پدر را جلوتر ببرند تا نگاه مردم به سر مشغول شود و به بانوان حرم کمتر نگاه کنند.
