تا اواخر دهه هفتاد و اوایل هشتاد شمسی، معماری در ایران کاملاً وابسته به ترسیم دستی بود. ابزارهایی مثل خطکش T، گونیا، راپید (قلمنویس جوهری) و میز نور، اعضای جداییناپذیر آتلیهها بودند. شوخی با این ابزارها، حس نوستالژی شیرینی را برای معماران نسل قبل زنده میکند و برای نسل جدید که با اتوکد و رویت کار میکنند، جنبه تاریخی و طنز دارد.
راپیدها ابزارهای گرانقیمت و حساسی بودند که نگهداری از آنها مکافات داشت. خشک شدن جوهر، کج شدن نوک سوزنی و از همه بدتر، پس دادن جوهر روی کار نهایی (شیت)، کابوس هر دانشجوی معماری بود. این درد مشترک، دستمایه طنزهای بسیاری در روز معمار است.
برخلاف نرمافزار که با یک کلیک خط صاف میکشد، ترسیم دستی نیاز به مهارت بدنی، کنترل لرزش دست و ساعتها خم شدن روی میز داشت. شوخی با کمردرد و آرتروز گردن معماران قدیمی، اشارهای طنزآمیز به این سختیهاست.
خطکشهای T (بهویژه مدلهای چوبی و فلزی سنگین) به دلیل ابعاد بزرگشان، در خوابگاهها و آتلیهها کاربردهای غیر معماری هم داشتند! از استفاده به عنوان سلاح سرد در شوخیهای دانشجویی تا وسیلهای برای برداشتن اشیا از راه دور.
با وجود تمام سختیها و شوخیها، ترسیمات دستی دارای روح و ارزش هنری بالایی هستند که نرمافزارها فاقد آناند. در روز معمار، ضمن شوخی با این ابزارها، به طور ضمنی از مهارت بالای کسانی که با آنها کار میکردند نیز تقدیر میشود.
