سحرگاه نوزدهم رمضان سال چهلم هجری، کوفه شاهد تلخترین جنایت تاریخ بود. شمشیر زهرآگین بر فرق عدالت فرود آمد.
روایت ماجرا
2
ابن ملجم مرادی که در کمین نشسته بود، هنگام برخاستن امام از سجده یا در حال ورود به نماز، ضربه خود را وارد کرد.
روایت ماجرا
3
امام علی (ع) وارد مسجد شدند و خفتگان را بیدار کردند، حتی قاتل خود را، و سپس به نماز ایستادند.
روایت ماجرا
4
همین که امام سر از سجده برداشت، شمشیرِ آغشته به زهر، فرق مبارک ایشان را تا پیشانی شکافت.
روایت ماجرا
5
فریاد «تهدمت والله ارکان الهدی» (به خدا سوگند ستونهای هدایت ویران شد) از آسمان شنیده شد.
روایت ماجرا
6
خون از سر مولا جاری شد و محاسن سفیدشان را خضاب کرد، همانطور که پیامبر (ص) خبر داده بودند.
روایت ماجرا
7
محراب مسجد کوفه، که سالها شاهد نجوای شبانه علی (ع) بود، این بار شاهد خون پاک او شد.
روایت ماجرا
8
امام پس از ضربت خوردن فرمودند: سوگند به خدای کعبه که رستگار شدم.
روایت ماجرا
9
مردم سراسیمه به مسجد ریختند و قاتل را دستگیر کردند، اما کار از کار گذشته بود.
روایت ماجرا
10
حسنین (ع) پدر را با سری شکافته در گلیم گذاشتند و به سوی خانه بردند.
روایت ماجرا
توصیف سحر
1
آن سحر، سحری معمولی نبود؛ مرغابیها ناله میکردند و میخ در به لباس مولا آویخت تا مانع رفتن شود.
توصیف سحر
2
آسمان کوفه سنگین بود، گویی میدانست قرار است خورشید عدالت را در تاریکی خود غرق کند.
توصیف سحر
3
بادها زوزه میکشیدند و زمین میلرزید، آنگاه که ولی خدا در خون خود غلتید.
توصیف سحر
4
سحرگاه نوزدهم، آخرین سحری بود که علی (ع) با پای خود به مسجد رفت.
توصیف سحر
5
اذان آن صبح، غمانگیزترین اذان تاریخ بود که با خون مؤذن واقعیاش رنگین شد.
توصیف سحر
6
ستارگان چشم میبستند تا نبینند که چگونه فرق ماه دو نیم میشود.
توصیف سحر
7
سکوت سحر با بانگ قد قتل امیرالمؤمنین شکست و کوفه در ماتم فرو رفت.
توصیف سحر
8
آن شب، فرشتگان بالهای خود را فرش راه علی (ع) کرده بودند تا به معراج شهادت برود.
توصیف سحر
9
در و دیوار مسجد کوفه هنوز از آن سحرگاه خونین روایت میکنند.
توصیف سحر
10
سحر نوزدهم رمضان، پایان مظلومیت علی (ع) و آغاز یتیمی جهان اسلام بود.
توصیف سحر
توطئه خوارج
1
سه نفر از خوارج در مکه همقسم شدند تا در یک شب، علی (ع)، معاویه و عمروعاص را بکشند.
توطئه خوارج
2
عبدالرحمن بن ملجم مأمور کشتن علی (ع) شد و به کوفه آمد.
توطئه خوارج
3
قطام، زنی از خوارج که کینه علی (ع) را داشت، مهریه خود را خون علی (ع) قرار داد.
توطئه خوارج
4
ابن ملجم شمشیر خود را هزار درهم خرید و هزار درهم داد تا آن را زهرآلود کنند.
توطئه خوارج
5
توطئه شوم خوارج، تنها در کوفه به نتیجه رسید و عدالت قربانی جهالت مقدسمآبان شد.
توطئه خوارج
6
خوارج میپنداشتند با کشتن امام، به خدا نزدیک میشوند؛ جهلی که فرق قرآن ناطق را شکافت.
توطئه خوارج
7
اشعث بن قیس، منافق کوفه، نیز در این توطئه با ابن ملجم همکاری داشت.
توطئه خوارج
8
آن شب ابن ملجم در مسجد خوابیده بود و شمشیرش را زیر جامهاش پنهان کرده بود.
توطئه خوارج
9
تاریخ هرگز حماقت خوارج و خیانت کوفیان را فراموش نخواهد کرد.
توطئه خوارج
10
نقشه شوم آنان، محروم کردن بشریت از حکومت عدل الهی بود.
توطئه خوارج
سخنان مولا
1
پس از ضربت، اولین کلامش شکر رستگاری بود: فزت و رب الکعبه.
سخنان مولا
2
فرمود: این همان وعدهای است که خدا و رسولش به من داده بودند.
سخنان مولا
3
سفارش کرد: با اسیرتان (ابن ملجم) مدارا کنید، از غذای خودم به او بدهید.
سخنان مولا
4
فرمود: اگر زنده ماندم خودم میدانم و او، و اگر رفتم تنها یک ضربه به او بزنید.
سخنان مولا
5
در لحظات آخر هم نگران هدایت مردم بود و همواره ذکر خدا بر لب داشت.
سخنان مولا
6
به حسن و حسین (ع) فرمود: شما را به تقوای الهی سفارش میکنم و اینکه دنیا را نخواهید.
سخنان مولا
7
فرمود: ای مردم، من دیشب خواب پیامبر را دیدم که مرا به نزد خود فرا میخواند.
سخنان مولا
8
درباره قاتلش فرمود: من میخواهم او زنده بماند و او میخواهد من کشته شوم.
سخنان مولا
9
وصیت کرد که مبادا به بهانه خون من، خونریزی در میان مسلمانان به راه اندازید.
سخنان مولا
10
تا آخرین لحظه، درس عدالت و جوانمردی داد، حتی نسبت به قاتلش.
سخنان مولا
واکنشها
1
جبرئیل میان زمین و آسمان ندا داد: امیرالمؤمنین کشته شد، پسر عموی مصطفی کشته شد.
واکنشها
2
اهل کوفه که سالها با علی (ع) بیمهری کردند، اکنون بر سر و سینه میزدند.
واکنشها
3
طبیب یهودی یا مسیحی وقتی زخم را دید، گفت: وصیت کن که این ضربت به مغز رسیده است.
واکنشها
4
یتیمان کوفه با کاسههای شیر پشت در خانه جمع شدند، اما دیگر دیر شده بود.
واکنشها
5
زینب کبری (س) بار دیگر داغدار شد و خاطره مصیبتهای مادرش تازه گشت.
واکنشها
6
زمین و زمان در سوگ یگانه دوران گریستند.
واکنشها
7
مسجد کوفه پس از آن روز، دیگر صدای گرم خطبههای علی (ع) را نشنید.
واکنشها
8
شیعیان و محبان آن حضرت در سرتاسر تاریخ، داغدار این فاجعه عظیم هستند.
واکنشها
9
حتى دشمنان علی (ع) در خفا به عظمت او و سنگینی این فقدان اعتراف کردند.
واکنشها
10
تاریخ اسلام مسیری دیگر یافت و خلافت به سلطنت تبدیل شد.
واکنشها
شرح واقعه ضربت خوردن امیرالمؤمنین (ع)
واقعه ضربت خوردن امام علی (ع) یکی از تراژیکترین رویدادهای تاریخ اسلام است. در سحرگاه ۱۹ رمضان سال ۴۰ هجری، عبدالرحمن بن ملجم مرادی، از گروه خوارج، در مسجد کوفه کمین کرد. هنگامی که امام علی (ع) برای اقامه نماز صبح وارد محراب شدند و مشغول نماز بودند (بنا بر روایات مشهور در حال سجده یا برخاستن از آن)، ابن ملجم با شمشیری که به زهری مهلک آغشته شده بود، ضربهای سهمگین بر فرق مبارک ایشان وارد کرد. این ضربه دقیقاً بر همان جای زخمی فرود آمد که در جنگ خندق توسط عمرو بن عبدود ایجاد شده بود.
توطئه سهجانبه خوارج در مکه
ریشه این جنایت به جنگ نهروان و کینه خوارج بازمیگردد. پس از شکست خوارج، سه تن از آنان در مکه گرد هم آمدند و عهد بستند که عاملان اصلی جنگهای داخلی (به زعم خودشان) یعنی امام علی (ع)، معاویه و عمروعاص را در یک شب (شب ۱۹ رمضان) به قتل برسانند. برک بن عبدالله مأمور قتل معاویه و عمرو بن بکر مأمور قتل عمروعاص شد که هر دو ناکام ماندند. تنها ابن ملجم بود که با همکاری اشعث بن قیس و تحریک قطام، توانست نقشه شوم خود را در کوفه عملی کند.
نقش قطام در ترور امام علی (ع)
قطام بنت شحنه، زنی زیبا از خوارج بود که پدر و برادرش در جنگ نهروان کشته شده بودند. وقتی ابن ملجم به کوفه آمد و از او خواستگاری کرد، قطام مهریه خود را سه هزار درهم، یک غلام، یک کنیز و کشتن علی بن ابیطالب (ع) تعیین کرد. این شرط، عزم ابن ملجم را که پیش از آن نیز قصد ترور داشت، جزمتر کرد. قطام همچنین دو نفر دیگر را برای کمک به ابن ملجم گمارد تا اجرای نقشه تضمین شود.
نداى آسمانی تهدمت والله ارکان الهدی
منابع تاریخی و روایی نقل کردهاند که همزمان با فرود آمدن شمشیر بر فرق امام، صدایی مهیب میان زمین و آسمان پیچید که جبرئیل امین ندا میداد: «تهدمت والله ارکان الهدی...» (به خدا سوگند ستونهای هدایت ویران شد، و نشانههای تقوا محو گردید، و ریسمان محکم الهی گسسته شد، پسر عموی مصطفی کشته شد، علی مرتضی کشته شد...). این ندا عمق فاجعهای را نشان میداد که بشریت با از دست دادن برترین الگوی عدالت متحمل شد.
برخورد کریمانه امام با قاتل
یکی از شگفتانگیزترین ابعاد این ماجرا، رفتار امام علی (ع) با قاتل خود پس از ضربت خوردن بود. ایشان وقتی دیدند مردم ابن ملجم را دستگیر کرده و میآورند، سفارش کردند که او را اذیت نکنند و فرمودند: «اگر زنده ماندم، خودم صاحب اختیار خونم هستم و اگر مردم، او را تنها یک ضربه بزنید و مثله نکنید.» ایشان حتی دستور دادند از همان شیر و غذایی که خودشان میخورند، به زندانیشان بدهند. این رفتار، اوج انسانیت و پایبندی به اصول اخلاقی حتی در برابر بدترین دشمنان را نشان میدهد.
سوالات متداول
امام علی (ع) دقیقاً در چه حالتی ضربت خوردند؟
مشهورترین روایت این است که ایشان در محراب نماز و در حال سجده یا برخاستن از سجده اول نماز صبح بودند.
ابن ملجم چگونه وارد مسجد شد؟
او شب را در مسجد مخفی شده بود و وانمود به خوابیدن میکرد و شمشیرش را زیر لباس پنهان کرده بود.
آیا کس دیگری به ابن ملجم کمک کرد؟
بله، شبیب بن بجره و وردان بن مجالد نیز با او بودند و قطام و اشعث بن قیس از توطئه آگاه بودند.
مهریه قطام برای کشتن امام علی (ع) چه بود؟
سه هزار درهم، یک غلام، یک کنیز و کشتن علی بن ابیطالب (ع).
نداى جبرئیل پس از ضربت خوردن چه بود؟
تهدمت والله ارکان الهدی... (به خدا سوگند ستونهای هدایت ویران شد).
واکنش امام علی (ع) به ضربت خوردن چه بود؟
ایشان فرمودند: فزت و رب الکعبه (به خدای کعبه رستگار شدم).
چرا ابن ملجم شمشیرش را زهرآلود کرده بود؟
تا اطمینان حاصل کند که حتی اگر ضربه کاری نباشد، زهر امام را به شهادت برساند.
آیا طبیبان توانستند کاری کنند؟
اثیر بن عمرو، جراح ماهر، با دیدن زخم و آزمایش آن تشخیص داد که زهر به مغز رسیده و کاری نمیتوان کرد.
امام علی (ع) در کدام مسجد ضربت خوردند؟
در مسجد کوفه که محل خلافت ایشان بود.
سرانجام ابن ملجم چه شد؟
پس از شهادت امام، امام حسن (ع) طبق وصیت پدر، او را با یک ضربه شمشیر قصاص کردند.