جمعه آخر سال است و دلم هوای کسانی را کرده که دیگر در میان ما نیستند. جایشان خالی و یادشان گرامی.
دلی و غمگین
2
غریبان است؛ روزی که دلتنگیها به اوج میرسد. برای شادی روح مسافران آسمانی صلوات.
دلی و غمگین
3
عید نزدیک است اما سفره هفت سین ما یک سین کم دارد؛ سایه پدر/مادر... روحت شاد عزیزترینم.
دلی و غمگین
4
آخرین جمعه سال، وعده دیدار ما با کسانی است که دستشان از دنیا کوتاه است. فراموششان نکنیم.
دلی و غمگین
5
چه غریبانه رفتند و چه مشتاقانه ماندهایم در حسرت یک نگاهشان. جمعه غریبان گرامی باد.
دلی و غمگین
6
پنجرههای یاد را باز کنید، بوی عید میآید اما عطر حضور عزیزان سفرکرده به مشام نمیرسد.
دلی و غمگین
7
خیرات میکنیم فاتحه و خرما را، شاید لبخندی بر لبهای روح منتظرشان بنشیند.
دلی و غمگین
8
خدایا در این آخرین آدینه سال، تمام اسیران خاک را ببخش و بیامرز و ما را عاقبت بخیر کن.
دلی و غمگین
9
بغضهای آخر سال، جنس دیگری دارند؛ جنس دلتنگی برای کسانی که پارسال بودند و امسال نه.
دلی و غمگین
10
به یاد شمعهای خاموش شده زندگیمان، در آخرین جمعه سال شمعی روشن میکنیم.
دلی و غمگین
مذهبی
1
پیامبر اکرم (ص): مردگان را در قبرهایشان فراموش نکنید که آنان امید به احسان شما دارند.
مذهبی
2
در آخرین جمعه سال، با تلاوت سوره یاسین و الرحمن، هدیهای نوروزی برای اموات بفرستیم.
مذهبی
3
زیارت اهل قبور در جمعه آخر سال، سنتی است برای یادآوری معاد و ناپایداری دنیا.
مذهبی
4
خداوندا به حرمت این روز جمعه، ارواح مومنین و مومنات را غریق رحمت واسعه خود بگردان.
مذهبی
5
با دادن صدقه و خیرات در این روز، عذاب را از مردگان دور و برزخشان را نورانی کنیم.
مذهبی
6
جمعه روز حضرت صاحب الزمان (عج) است؛ ظهورش را بخواهیم و برای شادی روح اموات دعا کنیم.
مذهبی
7
هر گلی که بر مزار عزیزان میگذاریم، نشانه امید به رستاخیز و حیات ابدی است.
مذهبی
8
تلاوت قرآن در کنار مزار، بهترین انس و الفت با ارواح درگذشتگان است.
مذهبی
9
خدایا پدران و مادران آسمانی ما را در جوار رحمت خود و بر سر سفره اهل بیت (ع) مهمان کن.
مذهبی
10
جمعه غریبان، فرصتی است تا با پاک کردن غبار از مزارها، غبار غفلت را از دلهایمان پاک کنیم.
مذهبی
رسم و رسوم
1
مردم ایران زمین در رسمی دیرینه، آخرین جمعه سال را «جمعه غریبان» یا «عید مردگان» مینامند.
رسم و رسوم
2
شستن سنگ مزار با گلاب و چیدن سبزه عید روی آن، نماد پیوند همیشگی مرگ و زندگی است.
رسم و رسوم
3
بوی اسپند و حلوا در قبرستانها، خبر از وفاداری بازماندگان به یاد درگذشتگان میدهد.
رسم و رسوم
4
امروز همه میآیند؛ نه برای دیدن زندهها، بلکه برای نجوا با کسانی که فقط سنگ مزارشان باقیست.
رسم و رسوم
5
سنت چراغ برات در برخی شهرها، آیینی زیبا برای روشنایی بخشیدن به خانه ابدی عزیزان است.
رسم و رسوم
6
آخرین جمعه سال، روز آشتی با رفتگان است؛ کینهها را چال کنیم و محبتها را خیرات.
رسم و رسوم
7
گلهای شببو و مریم، مزارها را بهارانه میکنند تا بگویند بهار قیامت در راه است.
رسم و رسوم
8
پخش کردن نذری در قبرستان، رسمی برای طلب آمرزش است. قبول باشد انشاءالله.
رسم و رسوم
9
دیدار با اهل قبور قبل از تحویل سال، یعنی هیچ عیدی بدون یاد شما کامل نیست.
رسم و رسوم
10
این سنت زیبا را به کودکانمان بیاموزیم: احترام به گذشتگان، برکت زندگی آیندگان است.
رسم و رسوم
فلسفه جمعه غریبان یا علفه
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، آخرین جمعه سال (یا روز قبل از عید) جایگاه ویژهای دارد و در برخی مناطق به آن «جمعه غریبان» یا «علفه» میگویند. فلسفه این روز، یادآوری جای خالی درگذشتگان پیش از آغاز جشنهای سال نو است. مردم معتقدند ارواح در این ایام آزادند و به دیدار خانوادههای خود میآیند، لذا با خیرات و دعا از آنان استقبال میکنند.
اهمیت دعا و خیرات در پایان سال
پایان سال زمان محاسبه نفس و تسویه حسابهای معنوی است. خیرات برای اموات در آخرین جمعه سال، نه تنها موجب آرامش روح آنان میشود، بلکه صدقهای است که بلاها را از سال جدیدِ بازماندگان دور میکند. روایات بسیاری بر تاثیر شگرف صدقه و فاتحه بر رفع عذاب قبر تاکید دارند.
آداب زیارت اهل قبور
زیارت اهل قبور آداب خاصی دارد از جمله: ورود با سلام بر اهل لا اله الا الله، خواندن سورههای حمد، توحید (۱۱ مرتبه)، قدر (۷ مرتبه)، یاسین و ملک. همچنین آب پاشیدن روی قبر و دست گذاشتن بر مزار و دعا برای آمرزش گناهان میت بسیار سفارش شده است. بهتر است در این مکانها از سخنان بیهوده پرهیز شود و به یاد مرگ و قیامت باشیم.
تفاوت رسوم در اقوام مختلف ایران
اگرچه اصل زیارت اهل قبور در سراسر ایران مشترک است، اما جزئیات آن متفاوت است. در خراسان مراسم «چراغ برات» در روزهای منتهی به نیمه شعبان یا آخر سال برگزار میشود. در برخی مناطق آذربایجان و کردستان، نوع خاصی از نانهای محلی و حلوا پخته و بین فقرا تقسیم میشود. همه اینها نشانگر عمق احترام ایرانیان به نیاکان است.
تاثیر روانی یادبود اموات پیش از نوروز
از نظر روانشناسی، سوگواری ناتمام میتواند مانع شادی شود. برگزاری مراسم یادبود در آخرین جمعه سال، به بازماندگان کمک میکند تا با پذیرش فقدان عزیزان و ادای احترام به آنان، با وجدانی آسودهتر و روحیهای آرامتر به استقبال بهار و نوروز بروند و شادی عید را با یاد آنان تلفیق کنند.
سوالات متداول
جمعه غریبان چه روزی است؟
آخرین جمعه سال خورشیدی که مردم به زیارت اهل قبور میروند و برای اموات خیرات میکنند.
بهترین دعا برای اموات در جمعه آخر سال چیست؟
خواندن سوره یاسین، الرحمن، ملک، فاتحه و آیتالکرسی و همچنین صلوات فرستادن ثواب زیادی دارد.
چرا روی سنگ قبر آب میریزند؟
این کار مستحب است و روایات میگویند تا زمانی که خاک قبر مرطوب است، عذاب از میت برداشته میشود.
خیرات مناسب برای قبرستان چیست؟
خرما، حلوا، میوه، نان و غذا دادن به نیازمندان. همچنین صدقه دادن به نیت اموات بسیار توصیه شده است.
آیا ارواح در آخر سال به خانه میآیند؟
طبق برخی باورها و روایات، ارواح مومنین در ایام خاص مثل شب جمعه و عیدها اجازه دیدار با خانواده را دارند.
معنی چراغ برات چیست؟
آیینی است در خراسان و برخی مناطق که در آن با روشن کردن چراغ و شمع بر مزارها، یاد رفتگان را گرامی میدارند.
آیا بردن سبزه عید سر خاک اشکال دارد؟
خیر، این یک رسم فرهنگی زیباست که نماد زندگی و رستاخیز است و منع شرعی ندارد.
حکم گریه کردن بر سر مزار چیست؟
گریه از سر دلتنگی و محبت ایرادی ندارد و باعث تخلیه روانی میشود، اما نباید حرفهای کفرآمیز زده شود.
چه زمانی برای رفتن به قبرستان بهتر است؟
عصر پنجشنبه و صبح تا ظهر جمعه از بهترین زمانها برای زیارت اهل قبور ذکر شده است.
چگونه دلتنگی برای عزیزان را در عید مدیریت کنیم؟
با یادآوری خاطرات خوب، عمل به وصیتهایشان، خیرات دادن به نامشان و دانستن اینکه جایشان نزد خدا بهتر است.