در این ویرانه میبینم شکوهِ رفته بر جا را / تماشا میکنم در سنگ، تاریخِ معما را
شاعرانه
2
ستونها گرچه بشکستند، اما ریشه در خاکند / نشان میدهند اوجِ غرور و عشقِ پاک را
شاعرانه
3
پاسارگاد ای دشتِ خاموشِ پر از فریاد / تویی یادآورِ مردی که گیتی داد بر او داد
شاعرانه
4
به تخت جمشید چون رسی، آهسته پا بگذار / که اینجا خفتهاند در خاک، شیرانِ جهانآرا
شاعرانه
5
ز نقشِ سنگها پیداست، صلح و دوستیِ ناب / که ایران بوده مهدِ عشق، چون خورشیدِ عالمتاب
شاعرانه
تخت جمشید؛ شاهکار معماری جهان باستان
تخت جمشید یا پرسپولیس، پایتخت آیینی امپراتوری هخامنشی، اوج هنر و معماری ایران باستان را به نمایش میگذارد. ساخت این مجموعه عظیم بیش از ۱۵۰ سال به طول انجامید. استفاده از سنگهای عظیم بدون ملات، سیستم فاضلاب پیشرفته و تناسبات دقیق هندسی، نشان از دانش بالای مهندسان ایرانی دارد. این بنا نه توسط بردگان، بلکه توسط کارگران و هنرمندانی ساخته شد که حقوق و دستمزد دریافت میکردند.
پاسارگاد؛ باغشهر کوروش
مجموعه پاسارگاد به عنوان نخستین پایتخت هخامنشیان، نمادی از سادگی و در عین حال عظمت است. آرامگاه کوروش، کاخهای اختصاصی و باغهای پاسارگاد (پردیس) که الگوی اولیه باغهای ایرانی محسوب میشود، در این مجموعه قرار دارند. طراحی این باغها با سیستم آبیاری دقیق، نشاندهنده توجه کوروش به آبادانی و زیبایی طبیعت بوده است.
معنای نقوش برجسته تخت جمشید
نقوش برجسته تخت جمشید داستانی از صلح و دوستی ملل را روایت میکنند. در پلکانهای آپادانا، نمایندگان اقوام مختلف با لباسهای بومی و هدایای خود، دست در دست راهنمایان پارسی، به حضور شاه میروند. در این نقوش اثری از جنگ، تحقیر یا خشونت نیست؛ همه چیز نشاندهنده احترام متقابل و همزیستی مسالمتآمیز در سایه حکومت هخامنشی است.
تفاوت معماری پاسارگاد و تخت جمشید
معماری پاسارگاد که در زمان کوروش ساخته شد، بیشتر تحت تأثیر هنر ملل مختلف (مانند لیدی، ایونی و بینالنهرین) و با فضایی باز و باغمانند است. اما تخت جمشید که داریوش بزرگ ساخت آن را آغاز کرد، ساختاری منسجمتر، مرتفعتر و نمادینتر از اقتدار امپراتوری دارد. با این حال، روح کلی هر دو بنا، بازتابدهنده فرهنگ ایرانی است.
اهمیت حفظ و مرمت آثار
تخت جمشید و پاسارگاد تنها میراث ایران نیستند، بلکه بخشی از حافظه بشریاند. آسیبهای طبیعی، گلسنگها و فرسایش، تهدیدی برای این بناها هستند. حمایت از پروژههای مرمت و بازدید مسئولانه (بدون آسیب رساندن به آثار)، وظیفهای همگانی است تا این شکوه سنگی برای آیندگان نیز باقی بماند.
سوالات متداول
تخت جمشید در کجا واقع شده است؟
تخت جمشید در استان فارس، حدود ۱۰ کیلومتری شمال مرودشت و ۵۷ کیلومتری شیراز قرار دارد.
چه کسی تخت جمشید را ساخت؟
ساخت تخت جمشید به فرمان داریوش بزرگ آغاز شد و توسط خشایارشا و اردشیر یکم تکمیل گردید.
فاصله پاسارگاد تا تخت جمشید چقدر است؟
فاصله این دو اثر تاریخی حدود ۸۰ کیلومتر است.
آیا تخت جمشید توسط اسکندر آتش زده شد؟
بنا بر روایت مورخان یونانی و شواهد باستانشناسی، اسکندر مقدونی کاخهای تخت جمشید را به آتش کشید.
نام اصلی تخت جمشید چه بود؟
در کتیبهها نام این مکان «پارسه» ذکر شده است؛ یونانیان به آن پرسپولیس میگفتند.
کاربری اصلی تخت جمشید چه بود؟
این مکان عمدتاً برای برگزاری مراسم آیینی، جشنهای نوروز و گردهمایی نمایندگان ملل استفاده میشد.
آرامگاه کوروش چه ویژگی خاصی دارد؟
این بنا ساختاری پلکانی و اتاقی شیروانیشکل در بالا دارد که ترکیبی از معماری ایرانی و آناتولی است و بسیار مقاوم در برابر زلزله ساخته شده.
دروازه ملل چیست؟
کاخ ورودی تخت جمشید است که نمایندگان همه اقوام از آن عبور میکردند و با مجسمههای گاو بالدار محافظت میشود.
آیا کارگران تخت جمشید برده بودند؟
خیر، الواح گلی کشف شده نشان میدهد که کارگران و هنرمندان حقوق، بیمه و جیره غذایی مشخصی دریافت میکردند.
بهترین زمان بازدید از این اماکن کی است؟
فصل بهار (اردیبهشت) و اوایل پاییز (مهر و آبان) به دلیل آب و هوای معتدل بهترین زمان بازدید است.