آغاز ماه صفر در فرهنگ اسلامی همزمان با یادآوری مصائب اهل بیت (ع) و همچنین لزوم توجه به اعمال معنوی برای حفظ انسان از خطرات است. شب و روز اول این ماه فرصتی است تا مومنان با انجام اعمال مخصوص، خود را برای عبور سلامت از این ماه آماده کنند و پیوند خود را با خداوند متعال محکمتر سازند.
نماز اول ماه که در روز اول ماه صفر نیز بسیار موکد است، شامل دو رکعت میباشد. در رکعت اول پس از سوره حمد، سی مرتبه سوره توحید و در رکعت دوم پس از سوره حمد، سی مرتبه سوره قدر خوانده میشود. پس از اتمام نماز، صدقهای داده میشود که طبق روایات، سلامتی آن ماه را برای نمازگزار تضمین میکند.
هنگام دیدن هلال ماه صفر، خواندن دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه بسیار سفارش شده است. در این دعا از خداوند درخواست میکنیم که این ماه را ماه ایمنی، ایمان، سلامتی و اسلام قرار دهد و خیر و برکت را در آن جاری سازد. توجه به مفاهیم بلند این دعا، جهتگیری معنوی انسان را در طول ماه تنظیم میکند.
از آنجا که ماه صفر به نوعی سنگینی و احتمال وقوع حوادث شهرت دارد، صدقه دادن در شب و روز اول آن اهمیت دوچندانی مییابد. صدقه میتواند بلاهای نازل شده را دفع کند و خشم الهی را فرو نشاند. توصیه میشود مومنان در ابتدای ماه مبلغی را هرچند اندک به نیت سلامتی امام زمان (عج) و دفع بلا صدقه دهند.
علاوه بر نماز و صدقه، قرائت قرآن، استغفار و خواندن هفت مرتبه سوره حمد برای شفای بیماران و دفع دردها در اول ماه توصیه شده است. همچنین روزه گرفتن در سه روز از هر ماه قمری (از جمله پنجشنبه اول) سنت پیامبر (ص) است که ثواب بسیاری دارد و موجب تزکیه نفس میشود.
