در ادبیات عرفانی و نمادشناسی هفتسین، سرکه فراتر از یک چاشنی غذایی است. سرکه حاصل تغییر و دگرگونی است؛ انگوری که میجوشد، کف میکند (شورش درونی) و در نهایت آرام میگیرد و خاصیت جدیدی مییابد. این روند شبیه به «سیر و سلوک» و «تزکیه نفس» است. دلنوشتههایی که بر این جنبه تمرکز دارند، مخاطب را به تفکر درباره پالایش درونی و دور ریختن رذایل اخلاقی در سال جدید دعوت میکنند.
سرکه در طب قدیم و جدید خاصیت آنتیباکتریال و ضدعفونیکننده دارد. در متنهای ادبی نوروزی، این ویژگی فیزیکی به ویژگی متافیزیکی تعمیم داده میشود: سرکه به عنوان نماد پاککننده روح از آلودگیهایی مثل کینه، حسد، دروغ و ریا. آرزوی داشتن روحی پاک مانند سرکه، آرزویی برای رسیدن به سلامت روان و اخلاق است.
سرکه هر چه بیشتر بماند (کهنه شود)، مرغوبتر و تندتر میشود. این ویژگی نماد «پختگی» و «عمق» است. برخلاف جوانی که با خامی و هیجان همراه است، سرکه نماد پیری خردمندانه است که سختیها را تحمل کرده و اکنون مایه خیر و برکت است. این نگاه به نوروز، جشن را از سطحینگری به عمق میبرد.
طعم ترش سرکه نماد ناملایمات است، اما پذیرش آن در سفره عید (که جشن شادی است) نشاندهنده مقام «رضا» است. یعنی انسان مؤمن هم شادی (سمنو) و هم سختی (سرکه) را نعمت خدا میداند و در برابر هر دو تسلیم و راضی است. این بالاترین سطح آرامش روانی در سال جدید است.
