روز جهانی کتاب و کپی‌رایت 1405

23 آوریل

کتابخوانی

1

کتاب، باغی است که در جیب جا می‌شود. روز جهانی کتاب گرامی باد.

کتابخوانی
2

هر کتابی که می‌خوانیم، فرصتی است برای زیستن یک زندگی دیگر.

کتابخوانی
3

جامعه‌ای که می‌خواند، فریب نمی‌خورد. مطالعه، سپر آگاهی است.

کتابخوانی
4

کتاب خوب، دوستی است که هرگز خیانت نمی‌کند و همیشه حرفی برای گفتن دارد.

کتابخوانی
5

امروز صفحه‌ای جدید از زندگی را با خواندن یک کتاب آغاز کنیم.

کتابخوانی
6

کتابخانه‌ها، بیمارستان‌های روح هستند؛ با مطالعه درمان شویم.

کتابخوانی
7

کودکانِ کتابخوان، معمارانِ آینده‌ای روشن و متفکرند.

کتابخوانی
8

سرانه مطالعه، دماسنج فرهنگی یک ملت است؛ دمای کشورمان را بالا ببریم.

کتابخوانی
9

لذت ورق زدن کاغذ و بوی کتاب، با هیچ تکنولوژی‌ای جایگزین نمی‌شود.

کتابخوانی
10

بهترین هدیه برای کسی که دوستش دارید، دانایی است؛ کتاب هدیه دهید.

کتابخوانی

حقوق مولف

1

احترام به کپی‌رایت، احترام به رنج و اندیشه نویسنده است.

حقوق مولف
2

دانلود غیرقانونی کتاب، سرقت از جیب نویسنده و ناشر است؛ حلال نیست.

حقوق مولف
3

خرید کتاب اصل، حمایت از چرخه فرهنگ و نشر کشور است.

حقوق مولف
4

نویسندگی شغل عاشقان است، با رعایت حقوقشان، امیدشان را زنده نگه داریم.

حقوق مولف
5

حقوق معنوی مولف، یعنی نام و اثر او را تحریف نکنیم و به نام خود نزنیم.

حقوق مولف
6

کپی‌رایت حق‌الناس است؛ بیایید در دنیای فرهنگ، مدیون نباشیم.

حقوق مولف
7

تکثیر غیرمجاز PDF کتاب‌ها، تیشه به ریشه صنعت نشر می‌زند.

حقوق مولف
8

فرهنگ‌سازی یعنی بدانیم که محتوا هم قیمت دارد، حتی اگر دیجیتال باشد.

حقوق مولف
9

روز ۲۳ آوریل، روز تعهد به اخلاق در دنیای نویسندگی و نشر.

حقوق مولف
10

حمایت از قانون کپی‌رایت، حمایت از تولید علم و هنر بومی است.

حقوق مولف

فرهنگی

1

ایران سرزمین فردوسی و حافظ، باید پرچمدار کتابخوانی در جهان باشد.

فرهنگی
2

کتاب، حافظه بشریت و پل ارتباطی میان تمدن‌هاست.

فرهنگی
3

هیچ مبلمانی به اندازه قفسه کتاب، خانه را زیبا و بااصالت نمی‌کند.

فرهنگی
4

ترویج کتابخوانی در مناطق محروم، عدالت فرهنگی است.

فرهنگی
5

نمایشگاه‌های کتاب، جشن بهارِ دانایی هستند.

فرهنگی
6

نویسندگان، دیدبانان بیدار جامعه و وجدان آگاه زمانه خویش‌اند.

فرهنگی
7

ترجمه، دریچه‌ای برای گفتگوی تمدن‌ها؛ روز مترجمان نیز گرامی باد.

فرهنگی
8

میراث مکتوب شیعه، گنجینه‌ای عظیم که باید خوانده و شناسانده شود.

فرهنگی
9

کتاب صوتی، همسفر خوبی برای زمان‌های مرده، اما جایگزین تمرکز عمیق نیست.

فرهنگی
10

ملتی که تاریخ خود را نخواند، مجبور به تکرار آن است.

فرهنگی

مذهبی

1

ن والقلم و ما یسطرون؛ سوگند به قلم و آنچه می‌نویسند.

مذهبی
2

معجزه پیامبر اسلام (ص) کتاب است؛ این بزرگترین افتخار برای فرهنگ مکتوب است.

مذهبی
3

اسلام دین دانش و مطالعه است؛ زگهواره تا گور دانش بجوی.

مذهبی
4

مطالعه کتب دینی و اخلاقی، غذای روح مومن است.

مذهبی
5

علما ورثه انبیا هستند و کتاب‌هایشان میراث گران‌بهای هدایت.

مذهبی
6

وقف کتاب برای کتابخانه‌ها، صدقه‌ای جاریه و ماندگار است.

مذهبی
7

کتابت حدیث و قرآن، هنری مقدس در تمدن اسلامی بوده است.

مذهبی
8

بزرگان دین ما همواره اهل قلم و نویسندگی بوده‌اند.

مذهبی
9

در روز قیامت، مرکب عالمان با خون شهیدان سنجیده می‌شود.

مذهبی
10

کتاب مفید، نوری است که تاریکی جهل را از بین می‌برد.

مذهبی

کودک و نوجوان

1

یه کتاب باز کن، یه دنیای جدید بساز. روز کتاب مبارک!

کودک و نوجوان
2

قهرمان قصه‌های من، لای ورق‌های کتاب منتظرته.

کودک و نوجوان
3

بچه‌ها، کتاب خوندن ذهن شما رو مثل عضلات قهرمان‌ها قوی می‌کنه.

کودک و نوجوان
4

امروز یه کتاب به دوستت امانت بده و درباره‌ش حرف بزنید.

کودک و نوجوان
5

شادی یعنی گم شدن توی دنیای هری پاتر و شازده کوچولو.

کودک و نوجوان
6

کتاب‌های علمی، جواب سوال‌های سخت شما رو میدن.

کودک و نوجوان
7

نویسنده‌های کتاب کودک، جادوگرانی هستن که رویا می‌سازن.

کودک و نوجوان
8

بهترین دوست تنهایی، یه رمان جذاب و هیجان‌انگیزه.

کودک و نوجوان
9

با کتاب خوندن می‌تونید به گذشته و آینده سفر کنید.

کودک و نوجوان
10

امروز توی مدرسه، زنگ کتابخوانی راه بندازیم.

کودک و نوجوان

تاریخچه روز جهانی کتاب و تقارن‌های ادبی

روز جهانی کتاب و حق مولف (۲۳ آوریل) توسط یونسکو نامگذاری شده است. این تاریخ به طور نمادین سالروز درگذشت دو غول ادبیات جهان، «ویلیام شکسپیر» و «میگوئل سروانتس» است. هدف از این روز، ترویج لذت کتابخوانی، حمایت از صنعت نشر و آگاهی‌بخشی درباره مالکیت فکری (کپی‌رایت) است. در کاتالونیای اسپانیا، این روز با سنت زیبای هدیه دادن کتاب و گل سرخ جشن گرفته می‌شود.

اهمیت کپی‌رایت و حق‌الناس در ایران

رعایت حقوق مولف (کپی‌رایت) در ایران با چالش‌هایی روبروست، اما از نظر اخلاقی و شرعی، حقوق پدیدآورندگان اثر کاملاً محترم است. مراجع تقلید استفاده از نرم‌افزارها و کتاب‌های داخلی بدون رضایت صاحب اثر را جایز نمی‌دانند و آن را مصداق حق‌الناس می‌شمارند. در مورد آثار خارجی نیز اگرچه ایران عضو کنوانسیون برن نیست، اما اخلاق حرفه‌ای حکم می‌کند که حقوق مترجمان و ناشران داخلی که زحمت بومی‌سازی اثر را کشیده‌اند، رعایت شود. دانلود غیرقانونی کتاب‌های صوتی و PDF، ضربه بزرگی به اقتصاد فرهنگ می‌زند.

بحران سرانه مطالعه و راهکارها

پایین بودن سرانه مطالعه در ایران یک دغدغه ملی است. گرانی کتاب، مشغله‌های اقتصادی و جذابیت‌های سطحی فضای مجازی از دلایل این امر هستند. اما راهکارهایی مانند استفاده از کتابخانه‌های عمومی، خرید کتاب‌های الکترونیک (که ارزان‌ترند)، و تشکیل حلقه‌های کتابخوانی می‌تواند کمک‌کننده باشد. اختصاص تنها ۱۵ دقیقه در روز به مطالعه، می‌تواند در سال منجر به خواندن بیش از ۱۰ کتاب شود.

کتاب و تمدن‌سازی اسلامی

تمدن اسلامی همواره تمدنی کتاب‌محور بوده است. اولین آیه‌ای که بر پیامبر (ص) نازل شد، دستور به خواندن (اقرا) بود. کتابخانه‌های بزرگ جهان اسلام در قرون گذشته، مهد علم و دانش بشری بودند. احیای این تمدن نوین اسلامی، بدون بازگشت به فرهنگ مطالعه عمیق و تولید علم ممکن نیست. کتابخوانی باید از یک سرگرمی به یک ضرورت برای رشد فردی و اجتماعی تبدیل شود.

تأثیر مطالعه بر سلامت مغز

تحقیقات نشان می‌دهد که مطالعه مستمر باعث تقویت اتصالات عصبی مغز، کاهش استرس و پیشگیری از زوال عقل و آلزایمر می‌شود. کتاب خواندن (برخلاف اسکرول کردن در شبکه‌های اجتماعی) نیاز به تمرکز طولانی دارد که باعث افزایش قدرت تمرکز و تفکر انتقادی می‌شود. کتاب، ورزش ذهن است.

سوالات متداول

روز جهانی کتاب چه تاریخی است؟
۲۳ آوریل (معادل ۳ یا ۴ اردیبهشت) روز جهانی کتاب و کپی‌رایت است.
کپی‌رایت چیست؟
حق قانونی و انحصاری پدیدآورنده اثر (نویسنده، هنرمند) برای چاپ، تکثیر و فروش اثرش.
آیا دانلود کتاب PDF رایگان حلال است؟
اگر ناشر یا نویسنده راضی نباشند (که معمولاً نیستند)، شرعاً جایز نیست و نقض حق‌الناس است.
چرا ۲۳ آوریل انتخاب شده است؟
چون سالروز درگذشت شکسپیر و سروانتس (نویسنده دون کیشوت) است.
شابک (ISBN) چیست؟
شماره استاندارد بین‌المللی کتاب که هویت منحصر به فرد هر کتاب در جهان است.
فیپا چیست؟
فهرست‌نویسی پیش از انتشار که توسط کتابخانه ملی انجام می‌شود و اطلاعات کتاب را ثبت می‌کند.
تفاوت تالیف و ترجمه چیست؟
تالیف یعنی نوشتن اثر جدید با اندیشه نویسنده، اما ترجمه برگرداندن اثر نویسنده دیگر به زبانی دیگر است.
سرانه مطالعه یعنی چه؟
میانگین مدت زمانی که هر نفر در یک جامعه صرف خواندن کتاب (غیردرسی) می‌کند.
حقوق مادی و معنوی چیست؟
حقوق مادی مربوط به سود مالی فروش اثر است (قابل واگذاری)، اما حقوق معنوی (مثل نام نویسنده) همیشگی و غیرقابل واگذاری است.
بهترین زمان برای کتابخوان کردن کودک کی است؟
از همان نوزادی با خواندن قصه برای او؛ اما سنین دبستان برای شکل‌گیری عادت مطالعه حیاتی است.
WordAbyss - متن و پیام روز جهانی کتاب و کپی‌رایت - ۲۳ آوریل 1405