مفهوم حجم نهایی ($V_2$) و آب افزودنی
وقتی محلولی را رقیق میکنیم، هدف رسیدن به یک غلظت کمتر ($M_2$) است. سوال عملی که در آزمایشگاه پیش میآید این است:"چقدر آب (حلال) باید اضافه کنم؟"پاسخ به این سوال نیازمند محاسبه حجم نهایی کل ($V_2$) است. تفاوت بین حجم نهایی و حجم اولیه، همان مقدار آبی است که باید به ظرف اضافه شود.
فرمولهای محاسباتی
برای یافتن حجم نهایی از فرمول رقیقسازی استفاده میکنیم و سپس حجم افزودنی را بدست میآوریم:
مثالهای عملی
مثال ۱: رقیقسازی اسید
۵۰ میلیلیتر اسید ۴ مولار داریم. میخواهیم غلظت ۱ مولار شود.
مثال ۲: سرم فیزیولوژی
۲۰ سیسی محلول نمک ۵٪ داریم. برای رسیدن به ۱٪ چقدر آب بریزیم؟
مثال ۳: الکل
۱ لیتر الکل ۹۰٪ را میخواهیم ۴۵٪ کنیم.
اشتباهات متداول
گزارش V2 بجای آب افزودنی
اگر سوال بپرسد "چقدر آب اضافه کنیم"، نباید $V_2$ را به عنوان جواب بدهید. باید حتماً $V_1$ را از آن کم کنید. این ابزار هر دو عدد را به شما میدهد.
فرض افزایشی بودن حجمها
در مورد الکل و آب، حجمها دقیقاً جمعپذیر نیستند (انقباض حجمی). اما در محاسبات تئوری و رقتهای بالا، معمولاً فرض میشود حجمها جمعپذیرند: ($V_2 = V_1 + V_{water}$).