لومن بر فوت مربع چیست؟
در علم فوتومتری (نورسنجی)، لومن بر فوت مربع (Lumen per Square Foot) واحدی برای سنجش شدت روشنایی در سیستم ایمپریال یا بریتانیایی است. این واحد بیانگر مقدار شار نوری (Luminous Flux) است که بر روی سطحی به مساحت یک فوت مربع میتابد. نکته بسیار مهم و کلیدی که اغلب مهندسان تازهکار را به اشتباه میاندازد این است که این واحد دقیقاً برابر با واحد شناختهشدهتر "فوت-کندل" (Foot-candle) میباشد. در واقع، فوت-کندل نام سنتی و قدیمیتر برای همین کمیت فیزیکی است.
فرمول محاسبه و تبدیل
رابطه بین این دو واحد یک رابطه همانی (Identity) است. یعنی هیچ ضریب تبدیلی وجود ندارد و مقادیر عددی عیناً منتقل میشوند. اما برای تبدیل به سیستم متریک (لاکس)، ضریب تبدیل وجود دارد:
1 lm/ft² = 1 fc1 lm/ft² ≈ 10.764 Luxمثالهای کاربردی در ایران
روشنایی اضطراری
در استانداردهای قدیمی ایمنی (مانند NFPA)، حداقل روشنایی مسیر خروج اضطراری ممکن است 1 fc یا همان 1 lm/ft² ذکر شده باشد که معادل تقریبی ۱۰ لاکس است.
گلخانههای صنعتی
برخی تجهیزات نور مصنوعی رشد گیاه (Grow Lights) وارداتی در بازار ایران، شدت نور را بر حسب فوت-کندل روی بستهبندی درج میکنند. مثلا ۳۰۰۰ فوت-کندل برای گیاهان آفتابدوست.
استودیوهای فیلمبرداری
مدیران فیلمبرداری قدیمیتر در سینمای ایران ممکن است هنوز از لغت فوت-کندل برای تنظیم نور صحنه استفاده کنند. ۱۰۰ فوت-کندل نوری مناسب برای بسیاری از شاتهای داخلی است.
اشتباهات رایج محاسباتی
- اشتباه گرفتن با لومن (Lumen)
بسیاری تصور میکنند lm/ft² همان لومن است. لومن واحد "کل نور خروجی" است، اما lm/ft² واحد "چگالی نور روی سطح" است.
- استفاده به جای لاکس
در پروژههای مهندسی ایران، استاندارد ملی بر مبنای لاکس است. استفاده مستقیم از عدد lm/ft² بدون ضرب در ۱۰.۷۶ منجر به طراحی محیطهای بسیار تاریک میشود.