مبانی علمی: چرا ساعت اعشاری؟
در سیستمهای استاندارد زمانسنجی، زمان بر پایه «شصتگانی» (Sexagesimal) محاسبه میشود؛ بدین معنا که هر ساعت ۶۰ دقیقه و هر دقیقه ۶۰ ثانیه است. اما در محاسبات مالی، مهندسی و سیستمهای حقوق و دستمزد (Payroll)، ما نیاز به سیستم «دهدهی» (Decimal) داریم.
تبدیل دقیقههای استاندارد به اعداد اعشاری یک ضرورت اجتنابناپذیر است. تصور کنید حقوق ساعتی یک کارگر ۵۰,۰۰۰ تومان است و او «۱ ساعت و ۳۰ دقیقه» کار کرده است. اگر این عدد را مستقیماً در ماشین حساب وارد کنید (۱.۳۰ × ۵۰,۰۰۰)، نتیجه ۶۵,۰۰۰ تومان میشود که غلط است. محاسبه صحیح نیازمند تبدیل ۳۰ دقیقه به ۰.۵ ساعت است که نتیجه درست (۱.۵ × ۵۰,۰۰۰ = ۷۵,۰۰۰) را بدست میدهد.
فرمول ریاضی محاسبه
برای تبدیل، بخش ساعت ثابت میماند و بخش دقیقه بر عدد ۶۰ تقسیم میشود.
* در این فرمول h نماینده ساعت و m نماینده دقیقه است.
مثالهای کاربردی در بازار کار ایران
مثال ۱: اضافه کاری
کارگری ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه اضافه کار داشته است.
Result: 2.25 Hours
مثال ۲: کسری کار
کارمندی ۴۵ دقیقه زودتر محل کار را ترک کرده است.
Result: 0.75 Hours
مثال ۳: پروژه صنعتی
مدت زمان روشن بودن دستگاه: ۵ ساعت و ۶ دقیقه.
Result: 5.10 Hours
خطاهای رایج محاسباتی
- اشتباه گرفتن دقیقهها با اعشاربسیاری تصور میکنند ۱ ساعت و ۵۰ دقیقه برابر با ۱.۵۰ ساعت است. این بزرگترین خطای ممکن است! ۱ ساعت و ۵۰ دقیقه در واقع برابر با ۱.۸۳ ساعت است.
- 2گرد کردن زود هنگامدر محاسبات حقوق، اگر عدد اعشاری (مثلا ۰.۳۳۳۳) را زود گرد کنید، در اعداد بزرگ (مثلا ضرب در تعداد روزهای سال) اختلاف مالی فاحشی ایجاد میشود.