الوداع ای ماهی که هیچ ماهی در نزد ما از تو گرامیتر نبود. (امام سجاد ع)
فرازهایی از صحیفه سجادیه
2
سلام بر تو ای ماهی که وقتی آمدی خوش آمدی و وقتی رفتی ما را غمگین کردی.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
3
الوداع ای ماهی که در آن آرزوها نزدیک و اعمال زشت پراکنده شد.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
4
سلام بر تو ای همدمی که چون پدید آمد، آرامش بخشید و چون رفت، وحشت و تنهایی گذاشت.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
5
الوداع ای ماهی که چه بسیار گناهان را محو کردی و چه بسیار عیبها را پوشاندی.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
6
سلام بر تو و بر شب قدر تو که از هزار ماه بهتر است.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
7
الوداع ای ماهی که دوری از تو برای ما سخت و مصیبت تو بر ما گران است.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
8
خدایا، این ماه را آخرین زمان همدمی ما با آن قرار مده و اگر قرار دادی، ما را مورد رحمتت قرار ده.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
9
سلام بر تو که پیش از آمدن مشتاقت بودیم و پیش از رفتن بر تو اندوهگین شدیم.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
10
الوداع ای ماهی که شیطان در تو اسیر بود و راه نیکی هموار.
فرازهایی از صحیفه سجادیه
وداع عارفانه
1
رمضان میرود و عاشقان را در حسرت میگذارد. الوداع ای فصل باران رحمت.
وداع عارفانه
2
خداحافظ ای سحرهای روشن، ای افطارهای معنوی. دلتنگت میشوم ای ماهِ ماه.
وداع عارفانه
3
الوداع یا شهر الله الاکبر. تو میروی و من میمانم با دنیایی که بی تو تاریک است.
وداع عارفانه
4
وداع با تو، وداع با بهترین حالات روح است. کاش میشد همیشه رمضان بود.
وداع عارفانه
5
ای ماه خدا، آهسته برو که دلی در گوشه سجاده جا مانده است. الوداع.
وداع عارفانه
6
خداحافظ ای ماهی که نفس کشیدن در تو تسبیح بود و خوابیدن در تو عبادت. قدر تو را ندانستیم.
وداع عارفانه
7
الوداع ای فرصت آشتی با خدا. آیا سال بعد هم مرا به مهمانیات راه میدهند؟
وداع عارفانه
8
تو میروی و بوی عطر خدا را با خود میبری. ما میمانیم و خاکستر گناهان. الوداع.
وداع عارفانه
9
گریه میکنم نه برای رفتن تو، برای اینکه نمیدانم آیا پاک شدهام یا نه؟ الوداع ای ماه غفران.
وداع عارفانه
10
چقدر زود گذشت روزهایی که درهای آسمان باز بود. الوداع ای نردبان آسمان.
وداع عارفانه
غم فراق
1
دلم برای ربنای لحظه افطار تنگ میشود. خداحافظ ای سمفونی بندگی.
غم فراق
2
الوداع... چه واژه تلخی است برای شیرینترین ماه سال.
غم فراق
3
بغض گلویم را گرفته، انگار عزیزی را به خاک میسپارم. رمضان جان، خدانگهدار.
غم فراق
4
غم رفتن تو سنگین است، اگر امید به عید فطر نبود، دق میکردیم.
غم فراق
5
الوداع ای ماهی که خدا در آن ارزان حساب میکرد و گران میخرید.
غم فراق
6
سفرهات جمع شد و ما هنوز گرسنه نگاه توایم. نرو ای ماه مهربان.
غم فراق
7
خداحافظ ای افتتاح، ای ابوحمزه، ای جوشن کبیر. دلم برای نوایتان پر میزند.
غم فراق
8
الوداع ای ماهی که خاک را به افلاک پیوند میزدی.
غم فراق
9
دیگر صدای مناجات سحر از گلدستهها نمیآید. چه سکوت سنگینی. الوداع.
غم فراق
10
ای کاش پایانی نداشتی. وداع با تو، وداع با جان است.
غم فراق
امید دیدار مجدد
1
خدایا به حق این وداع، ما را زنده بدار تا رمضانی دیگر.
امید دیدار مجدد
2
الوداع میگوییم به امید سلامی دوباره. خدایا دیدار مجددش را نصیبمان کن.
امید دیدار مجدد
3
میرود تا سال بعد با دست پر برگردد. منتظرت میمانیم ای ماه عزیز.
امید دیدار مجدد
4
خدایا اگر عمرمان کفاف نداد، نام ما را در لیست مهمانان سال بعد بنویس.
امید دیدار مجدد
5
خداحافظی میکنم، اما دلم را پیش تو گرو میگذارم تا سال بعد.
امید دیدار مجدد
6
امید داریم که این وداع، وداع آخر نباشد. اللهم ارزقنا صیام شهر رمضان فی کل سنة.
امید دیدار مجدد
7
میرویم تا با انرژی تو، یازده ماه دیگر را زندگی کنیم. به امید دیدار.
امید دیدار مجدد
8
الوداع گفتن سخت است، اما شوق دیدارت در سال آینده زندهمان نگه میدارد.
امید دیدار مجدد
9
خدایا توفیق بده سال بعد با امام زمان (عج) تو را درک کنیم.
امید دیدار مجدد
10
تا سال بعد، و سلامی دیگر، تو را به خدا میسپارم ای ماه خوب خدا.
امید دیدار مجدد
خداحافظی با شبهای قدر
1
خداحافظ ای الغوثهای شب قدر، ای قرآن به سر گرفتنهای عاشقانه.
خداحافظی با شبهای قدر
2
الوداع ای شبهایی که ملائکه بر زمین میآمدند. دلم برایتان تنگ میشود.
خداحافظی با شبهای قدر
3
خداحافظ ای شب بیست و سوم، ای اوج بندگی.
خداحافظی با شبهای قدر
4
دیگر تا سال بعد خبری از نالههای العفو دسته جمعی نیست. الوداع.
خداحافظی با شبهای قدر
5
شبهای قدر رفتند و تقدیرمان نوشته شد. خدایا بهترینها را امضا کرده باشی.
خداحافظی با شبهای قدر
6
خداحافظ ای اشکهای نیمه شب که آتش جهنم را خاموش میکردید.
خداحافظی با شبهای قدر
7
الوداع ای لیلة القدر، ای بهانه بخشش گناهان کبیره.
خداحافظی با شبهای قدر
8
چه شبهایی بود، حیف که قدرش را ندانستیم. خداحافظ.
خداحافظی با شبهای قدر
9
خدایا ثواب شبهای قدر را برای روز مبادای ما ذخیره کن.
خداحافظی با شبهای قدر
10
الوداع ای خلوتهای ناب با معبود در دل شبهای تار.
خداحافظی با شبهای قدر
تحلیل دعای وداع امام سجاد (ع)
دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه، شاهکار ادبیات نیایشی در وداع با ماه رمضان است. امام سجاد (ع) در این دعا با ماه رمضان مانند یک موجود زنده و با شعور سخن میگویند. ایشان بیست بار بر ماه رمضان سلام میکنند و ویژگیهای آن را برمیشمارند: ماه بزرگ خدا، عید اولیای خدا، ماهی که آرزوها در آن نزدیک شد. این دعا به ما میآموزد که ماه رمضان صرفاً یک ظرف زمانی نیست، بلکه حقیقتی ملکوتی است که باید با احترام با آن وداع کرد و از رفتنش اندوهگین بود.
چرا باید الوداع بگوییم؟
وداع کردن نشانه علاقه و وابستگی است. انسان با چیزی که برایش ارزشی ندارد وداع نمیکند. وقتی با ماه رمضان وداع میکنیم، در واقع اقرار میکنیم که این ماه برای ما نعمت بود، نه زحمت. این حالت روحی (تأسف بر رفتن ماه) نشاندهنده نورانیت قلب مومن است. پیامبر (ص) فرمودند کسی که از وداع با رمضان غمگین شود، خداوند پاداش بزرگی به او میدهد. وداع، نوعی قدرشناسی از نعمت مهمانی خداست.
مفهوم زنده بودن زمان در اسلام
در تفکر اسلامی، زمان و مکان دارای شعور و حیات هستند. زمین و زمان روز قیامت شهادت میدهند. ماه رمضان نیز روز قیامت به صورتی زیبا محشور میشود و از کسانی که حقش را رعایت کردند شفاعت میکند. گفتن «الوداع یا شهر رمضان» خطاب به این هویت زنده است. ما از او خداحافظی میکنیم و از او میخواهیم که در پیشگاه خداوند شهادت دهد که ما تلاش کردیم (هرچند ناقص) بندگی کنیم.
وداع؛ بیم و امید
لحظه وداع، لحظه آمیختگی بیم و امید است. بیم از اینکه شاید اعمالمان پذیرفته نشده باشد یا این آخرین رمضان عمرمان باشد، و امید به رحمت واسعه الهی که وعده آمرزش داده است. در متون وداع، هم اشک حسرت وجود دارد و هم لبخند رضایت. مومن واقعی کسی است که در حالی که از کوتاهی خود شرمنده است، به فضل پروردگارش امیدوار باشد و بداند که خدا کریمتر از آن است که مهمان را دست خالی رد کند.
آثار تربیتی وداع
مراسم وداع با ماه رمضان، یک اثر تربیتی مهم دارد: «حفظ دستاوردها». وقتی انسان با سوز و گداز با چیزی خداحافظی میکند، سعی میکند یادگارهای آن را حفظ کند. یادگارهای رمضان؛ تقوا، سحرخیزی، انس با قرآن و کمک به فقراست. وداع آگاهانه باعث میشود انسان عهد ببندد که این صفات نیکو را تا رمضان سال آینده در خود نگه دارد و اجازه ندهد شیطان دوباره بر او مسلط شود.
سوالات متداول
بهترین دعا برای وداع با ماه رمضان کدام است؟
دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه و دعای وداع امام صادق (ع) که در مفاتیح الجنان آمده است.
چرا امام سجاد (ع) با ماه رمضان مثل یک دوست حرف میزند؟
چون ماه رمضان در ملکوت دارای حقیقت و شعور است و روز قیامت شفاعت میکند؛ همچنین برای نشان دادن انس شدید اولیای خدا با عبادت.
آیا گفتن الوداع فقط برای روز آخر است؟
معمولاً در جمعه آخر ماه رمضان یا شب آخر و روز سیام خوانده میشود، اما اوج آن در لحظات پایانی ماه است.
اگر صحیفه سجادیه را نخوانیم و به زبان خود وداع کنیم کافی است؟
بله، اصل وداع حالت قلبیِ حسرت و امید است، اما خواندن کلام معصوم، معرفت و ثواب بیشتری دارد.
معنای عبارت السلام علیک یا شهر الله الاکبر چیست؟
یعنی سلام بر تو ای بزرگترین ماه خدا؛ اشاره به اینکه رمضان سید و سرور تمام ماههاست.
آیا گریه کردن در وداع ماه رمضان ثواب دارد؟
بله، این گریه نشانه رقت قلب و ایمان است و پیامبر (ص) فرمودند خداوند به خاطر این گریه، گناهان را میبخشد.
وظیفه ما بعد از وداع چیست؟
حفظ حالت توبه، پرداخت زکات فطره، و شرکت در نماز عید فطر به عنوان تکمیل کننده وداع.
آیا وداع به معنی پایان عبادت است؟
خیر، به معنی پایان «فصل ویژه» عبادت است؛ بندگی خدا تعطیل بردار نیست و باید در شوال و ماههای دیگر ادامه یابد.
چرا پیامبر (ص) فرمودند وداع کنید تا خدا آن را آخرین روزه قرار ندهد؟
این دعا نوعی درخواست طول عمر با عزت و توفیق برای درک فرصتهای معنوی آینده است.
منظور از مصیبت رفتن ماه رمضان در کلام معصومین چیست؟
از دست دادن فضای معنوی خاصی که شیاطین در غل و زنجیر بودند و خواب و نفس کشیدن عبادت بود، واقعاً مصیبت است.