آغوز یا کلستروم، شیری غلیظ و زرد رنگ است که در روزهای اول پس از زایمان ترشح میشود. این شیر اگرچه مقدارش کم است، اما سرشار از پروتئین و آنتیبادیهای حیاتی است که سیستم ایمنی نابالغ نوزاد را تقویت کرده و به دفع مکونیوم (اولین مدفوع) کمک میکند.
مطالعات متعدد نشان دادهاند که اسیدهای چرب غیراشباع با زنجیره بلند (مانند DHA) که در شیر مادر وجود دارد، نقش کلیدی در توسعه سیستم عصبی و شبکیه چشم نوزاد ایفا میکنند. این کودکان معمولاً در تستهای هوش و عملکرد تحصیلی موفقتر عمل میکنند.
تأثیر شیر مادر فراتر از دوران کودکی است. افرادی که در نوزادی با شیر مادر تغذیه شدهاند، در بزرگسالی کمتر به بیماریهایی نظیر دیابت، چاقی مفرط، بیماریهای قلبی عروقی و برخی سرطانها مبتلا میشوند. این یک سرمایهگذاری بلندمدت برای سلامت جامعه است.
اگرچه شیر خشکهای امروزی سعی در شبیهسازی شیر مادر دارند، اما هرگز نمیتوانند حاوی سلولهای زنده، آنتیبادیها و آنزیمهای موجود در شیر مادر باشند. شیر مادر یک بافت زنده است که ترکیب آن لحظه به لحظه بر اساس نیاز نوزاد و حتی بیماریهای او تغییر میکند.
سازمان بهداشت جهانی (WHO) و یونیسف توصیه میکنند نوزادان تا پایان شش ماهگی فقط با شیر مادر تغذیه شوند و هیچ آب یا غذای دیگری دریافت نکنند. پس از آن، شیر مادر باید در کنار غذاهای کمکی تا دو سالگی یا بیشتر ادامه یابد.
