جنگ بدر که در هفدهم ماه رمضان سال دوم هجری رخ داد، اولین نبرد بزرگ و رسمی میان مسلمانان و مشرکان قریش بود. اهمیت این جنگ به قدری است که خداوند در قرآن کریم از آن به عنوان «یوم الفرقان» (روز جدایی حق از باطل) یاد کرده است. در این نبرد نابرابر، سپاه کوچک اسلام با ۳۱۳ نفر و تجهیزات ناچیز، در برابر ارتش هزار نفری و تا دندان مسلح قریش ایستاد. پیروزی در بدر، موجودیت اسلام را تضمین کرد و به اعراب نشان داد که قدرتی جدید و الهی در مدینه ظهور کرده است.
یکی از ویژگیهای بارز جنگ بدر، نزول نصرتهای آشکار الهی بود. قرآن کریم در سوره انفال میفرماید که خداوند با فرستادن فرشتگان، صفوف مسلمانان را تقویت کرد. همچنین نزول باران به موقع که باعث سفت شدن شنزار زیر پای مسلمانان و گلآلود شدن مسیر دشمن شد، از معجزات این نبرد بود. این امدادها پاسخی بود به استغاثه و دعاهای شبانه پیامبر (ص) و ایمان راسخ مجاهدین صدر اسلام.
جنگ بدر صحنه نمایش شجاعت بینظیر علی بن ابیطالب (ع) بود. ایشان که در آن زمان جوانی حدوداً ۲۵ ساله بودند، پرچمداری سپاه را بر عهده داشتند و توانستند بسیاری از سران شرک و پهلوانان نامدار قریش را به خاک افکنند. مورخان نوشتهاند که نیمی از کشتهشدگان دشمن به دست توانای ایشان هلاک شدند. این دلاوریها باعث شد که کینه عمیقی از ایشان در دل امویان و دشمنان اسلام شکل بگیرد که بعدها در جنگهای صفین و کربلا خود را نشان داد.
