مراسم قرآن بر سر گرفتن در شبهای قدر، نمادی از پناه بردن به کلام الهی و قرار دادن دستورات خدا در بالاترین جایگاه زندگی (سر) است. این عمل نشان میدهد که انسان مومن میخواهد اندیشه و عقل خود را تحت سایه وحی قرار دهد. همچنین همراه کردن قرآن با نام چهارده معصوم (ع)، عمل به حدیث ثقلین است که پیامبر (ص) فرمودند: «من دو چیز گرانبها میان شما میگذارم: کتاب خدا و عترتم». این دو هرگز از هم جدا نمیشوند و تمسک به هر دو مایه نجات است.
برای انجام این مراسم، طهارت ظاهری (وضو) و طهارت باطنی (توبه) شرط است. وقتی قرآن را باز میکنیم، باید با ادب و احترام با آن برخورد کنیم. دعای مخصوص این مراسم که با «اللهم انی اسالک...» شروع میشود، اقرار به حقانیت قرآن و اهل بیت است. تکرار ده مرتبه نامهای مقدس، اصرار و پافشاری بر درگاه الهی برای جلب رحمت است. گریه و شکستن دل در این لحظات، گیرایی دعا را تضمین میکند.
خداوند متعال خود در قرآن فرموده است: «و ابتغوا الیه الوسیلة» (برای تقرب به خدا وسیله بجویید). اهل بیت (ع) آبرومندترین مخلوقات نزد خداوند هستند و قسم دادن خدا به حق آنان، نه از روی نیاز خدا، بلکه برای نشان دادن جایگاه والای آنان و تواضع ماست. این توسل، راه میانبری است که گناهان ما را در پرتو آبروی آنان محو میکند و سرعت اجابت دعا را بالا میبرد.
شروع مراسم با نام خدا (بک یا الله) توحید محض است. یعنی همه چیز از اوست و بازگشت همه به سوی اوست. وقتی ده بار خدا را صدا میزنیم، تمام درهای غیر او را میبندیم و تنها امیدمان را به خالق یکتا معطوف میکنیم. این ذکر، اعلام فقر و نیاز مطلق انسان در برابر غنی مطلق است.
آخرین نامی که در این مراسم برده میشود، نام مقدس «بالحجة» (امام زمان عج) است. از آنجا که شب قدر شبِ ایشان است و ملائکه بر ایشان نازل میشوند، توسل به آن حضرت در پایان مراسم، معنای ویژهای دارد. گویی تمام قسمهای قبلی را مقدمه قرار میدهیم تا به امضای نهایی ولیّ خدا برسیم. دعا برای فرج در این لحظه، اوج بصیرت و ولایتمداری است.
