معرفی آیین‌های عزاداری خاص (نخل‌گردانی، گل‌مالی و...) 1405

ظهر عاشورا، یزد یکپارچه شور می‌شود. نخلِ عظیم، نماد تابوت بی‌تشییع حسین (ع)، بر دوش صدها عاشق بلند می‌شود.

یا حسین! وقتی نخل چند تُنی مثل پر کاه روی دست‌ها می‌چرخد، می‌فهمی که قدرت عشق چیست.

نخل‌گردانی، تشییع جنازه نمادینِ شهیدی است که ۱۴۰۰ سال پیش غریبانه دفن شد.

فریاد «حسین، حسین» زیر نخل، زمین را می‌لرزاند. اینجا کویر نیست، دریای اشک است.

سیاه‌پوشان یزد، نخل را آذین می‌بندند تا بگویند اگر در کربلا نبودیم، امروز برایت سنگ تمام می‌گذاریم.

لرستان در عاشورا رنگ خاک می‌گیرد. آیین «گِل‌مالی» (خره مالی)، اوجِ غم و اندوه قومی است که عزیزترین کس خود را از دست داده.

مردان لر، سر و لباس خود را به گِلِ متبرک آغشته می‌کنند. این گِل، خاک عزای حسین (ع) است.

در کنار آتش‌های برافروخته می‌ایستند تا گِل خشک شود. تصویری حماسی از قومی که در سوگ خورشید نشسته‌اند.

صدای ساز و دهلِ «چَمَری» (موسیقی سوگ) با شمایلِ گِل‌آلودِ عزاداران، صحرای محشر را تداعی می‌کند.

گِل‌مالی، یعنی ما از خاکیم و در عزای پسرِ بوتراب (پدر خاک)، خاک بر سر می‌کنیم.

زنجان و دسته عزاداری حسینیه اعظم: دریایی از جمعیت که یکصدا شاه‌بیت‌های ترکی را فریاد می‌زنند. قربانگاه عاشقان.

سنج و دمام بوشهر: نوای حماسیِ جنوب. صدای طبل‌ها، ضربان قلب عزاداران را با ریتمِ «حسین واویلا» هماهنگ می‌کند.

مشعل‌گردانی اعراب خوزستان: شعله‌های آتش که در شب می‌چرخند، یادآور خیمه‌های سوخته و دل‌های افروخته‌اند.

طشت‌گذاری آذری‌ها: بیعت با فرات و یادآوری تشنگیِ لب‌های سقای کربلا.

کرب‌زنی شمال: صدایِ به هم خوردنِ چوب‌ها، نوای پشیمانی و سنگ بر سینه زدن است.

ایران، رنگین‌کمانِ عزاداری است. هر قوم با زبان و آیین خود، یک حقیقت واحد را فریاد می‌زند: یا حسین.

این آیین‌ها، ریشه در جان و هویت ما دارند. میراثی که سینه به سینه منتقل شده تا نام حسین (ع) گم نشود.

تفاوت در ظاهر عزاداری‌هاست، اما باطن همه یکی است: عشق به سیدالشهدا.