اول مارس سالروز اجرایی شدن اساسنامه سازمان جهانی دفاع غیرنظامی (ICDO) در سال ۱۹۷۲ است. این سازمان بیندولتی با هدف توسعه ساختارهای دفاعی برای حفاظت از جمعیت غیرنظامی و محیط زیست در برابر بلایای طبیعی و انسانساز تأسیس شد. ایران نیز یکی از اعضای فعال این سازمان است.
دفاع غیرنظامی بر پایه سه رکن اصلی استوار است: پیشگیری (کاهش خطرات)، آمادگی (آموزش و تجهیز) و پاسخ (عملیات امداد و نجات). هماهنگی بین سازمانهایی نظیر هلال احمر، اورژانس، آتشنشانی و مدیریت بحران، کلید موفقیت در این حوزه است.
در کشور ما، مفهوم دفاع غیرنظامی همپوشانی نزدیکی با «پدافند غیرعامل» دارد. پدافند غیرعامل مجموعهای از اقدامات غیرمسلحانه است که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیبپذیری، تداوم فعالیتهای ضروری و ارتقای پایداری ملی در برابر تهدیدات میشود. توجه به این امر، ضامن امنیت پایدار کشور است.
یکی از اهداف اصلی این روز، آگاهسازی عموم مردم است. جامعهای که بداند در هنگام زلزله، سیل یا حملات هوایی چگونه رفتار کند، تلفات بسیار کمتری خواهد داد. برگزاری مانورهای سراسری و دورههای آموزشی در مدارس و ادارات، در راستای همین هدف انجام میشود.
نیروهای امدادی اعم از پزشکان، پرستاران، امدادگران هلال احمر و پرسنل اورژانس، سربازان خط مقدم دفاع غیرنظامی هستند. تعهد و تخصص آنها، سرمایه اجتماعی کشور است و تقدیر از آنان در این روز، کمترین وظیفه مسئولین و مردم است.
