نسبت طلایی ($\phi$) چیست؟
نسبت طلایی (Golden Ratio) که با حرف یونانی فی ($\phi$) نمایش داده میشود، تقریباً برابر با 1.618 است. این عدد در ریاضیات، هنر و طبیعت به عنوان نماد تعادل و زیبایی شناخته میشود.
مستطیل طلایی، مستطیلی است که نسبت طول به عرض آن برابر با عدد فی باشد. ویژگی منحصر به فرد این مستطیل این است که اگر یک مربع را از آن جدا کنید، مستطیل باقیمانده باز هم یک مستطیل طلایی (کوچکتر) خواهد بود. این ویژگی باعث ایجاد "مارپیچ طلایی" میشود که در صدف حلزون و کهکشانها دیده میشود.
فرمولهای محاسباتی
محاسبه بر اساس ضلع کوچک ($a$):
محاسبه بر اساس ضلع بزرگ ($b$):
نسبت طلایی در هنر ایران
میدان آزادی
حسین امانت در طراحی برج آزادی (شهیاد) به دقت از تناسبات طلایی استفاده کرده است تا سازهای جاودانه خلق کند که هم مدرن است و هم ریشه در هندسه سنتی دارد.
فرش ایرانی
بسیاری از قالیهای نفیس تبریز و کاشان در ابعاد کلی و تقسیمبندی حاشیهها و لچکها از تناسبات نزدیک به مستطیل طلایی پیروی میکنند تا چشمنوازتر باشند.
خوشنویسی
در خط نستعلیق، نسبت ضخامت قلم به انحنای دوایر و کشیدگیها (مد) غالباً با نسبتهای فیبوناچی و طلایی هماهنگی شگفتانگیزی دارد.