دانشنامه: متر-کندل و لوکس
متر-کندل (Meter-candle) چیست؟
متر-کندل (با نماد mc) یکی از نامهای قدیمی و توصیفی برای واحد شدت روشنایی (Illuminance) است. این نام دقیقاً به تعریف فیزیکی واحد اشاره دارد: مقدار روشنایی که یک منبع نور نقطهای با شدت یک کاندلا (یک شمع استاندارد) روی سطحی عمود بر پرتوهای نور در فاصله یک متری ایجاد میکند. امروزه در سیستم بینالمللی SI، این واحد با نام کوتاهتر و استانداردتر لوکس (Lux) شناخته میشود.
# رابطه ریاضی
هیچ ضریب تبدیل پیچیدهای وجود ندارد. متر-کندل و لوکس دقیقاً یک کمیت را نشان میدهند و نسبت آنها یک به یک است:
فرمول تبدیل1 mc = 1 lx
تعریف پایه1 cd · sr / m²هر دو معادل لومن بر متر مربع هستند
مثالها در دنیای واقعی
- ۱. نور ماه کامل:در یک شب صاف با ماه کامل، شدت روشنایی زمین حدود 0.25 mc یا 0.25 lx است.
- ۲. مطالعه کتاب:برای مطالعه راحت و بدون خستگی چشم، شدت روشنایی روی میز باید حداقل 300 به 500 mc باشد.
- ۳. اتاق عمل جراحی:چراغهای اتاق عمل شدت روشنایی بسیار بالایی بین 100,000 mc تا 160,000 mc تولید میکنند تا جراح جزئیات دقیق را ببیند.
اشتباهات رایج
- تصور اینکه "متر-کندل" واحدی متفاوت یا مربوط به سیستم انگلیسی (فوت-کندل) است. متر-کندل همان لوکس است، اما فوت-کندل (Foot-candle) واحدی متفاوت است (هر فوت-کندل حدود ۱۰.۷۶ لوکس است).
- خلط "کندل" (شدت نور) با "متر-کندل" (شدت روشنایی سطح). کندل مربوط به لامپ است، متر-کندل مربوط به سطحی است که نور به آن میتابد.
سوالات متداول
چرا هنوز نام متر-کندل وجود دارد؟▼
این نام بیشتر جنبه تاریخی و آموزشی دارد و به درک بهتر مفهوم لوکس کمک میکند. در متون علمی مدرن، تقریباً همیشه از واژه "لوکس" استفاده میشود.
آیا متر-کندل با لومن تفاوت دارد؟▼
بله. لومن (Lumen) مقدار کل نور خارج شده از لامپ است، اما متر-کندل (Lux) مقدار نوری است که به یک متر مربع از سطح میرسد. اگر یک لامپ را دورتر ببرید، لومن ثابت میماند اما متر-کندل روی دیوار کاهش مییابد.