مبانی علمی: کسر مولی (Mole Fraction) چیست؟
کسر مولی که معمولاً با نماد X نمایش داده میشود، یکی از واحدهای غلظت در شیمی است که نسبت تعداد مولهای یک جزء خاص را بهتعداد کل مولهای موجود در مخلوطنشان میدهد. برخلاف مولاریته یا مولالیته، کسر مولی به دما یا حجم وابسته نیست و یک کمیتبدون بعد (Dimensionless)است. این واحد در محاسبات مربوط به فشار بخار (قانون رائولت) و خواص گازها اهمیت ویژهای دارد.
فرمول ریاضی
برای محاسبه کسر مولی حلشونده ($X_a$)، مول حلشونده ($n_a$) را بر مجموع مولهای تمام اجزا تقسیم میکنیم:
مثالهای کاربردی
مثال ۱: آب نمک
۰.۵ مول نمک در ۴.۵ مول آب حل شده است.
مثال ۲: مخلوط گازی
یک کپسول حاوی ۲ مول اکسیژن و ۸ مول نیتروژن است. کسر مولی اکسیژن؟
مثال ۳: اتانول در آب
۱ مول اتانول با ۱ مول آب مخلوط شده است.
اشتباهات رایج
استفاده از جرم بجای مول
بزرگترین اشتباه قرار دادن جرم (گرم) در فرمول است. کسر مولی فقط با تعداد مول کار میکند. همیشه ابتدا گرم را با استفاده از جرم مولی به مول تبدیل کنید.
فراموش کردن جمع مخرج
مخرج کسر باید مجموع کل مولها باشد ($n_a + n_b$). گاهی دانشآموزان فقط مول حلال را در مخرج میگذارند که اشتباه است.