درصد حجمی (Volume Percent) چیست؟
درصد حجمی یا v/v% کمیتی است که نشان میدهد در هر ۱۰۰ واحد حجم از یک محلول، چند واحد حجم ماده حلشونده وجود دارد. این مقیاس عمدتاً زمانی استفاده میشود که هم حلشونده و هم حلال،مایعباشند (مثل الکل در آب). به عنوان مثال، روی بطری الکلهای طبی عدد "۷۰٪" درج شده است که یعنی در هر ۱۰۰ میلیلیتر از این محلول، ۷۰ میلیلیتر اتانول خالص وجود دارد.
فرمول ریاضی
فرمول محاسبه درصد حجمی بسیار ساده است، اما باید دقت کرد که مخرج کسر، حجم کل محلول باشد:
مثالهای کاربردی
مثال ۱: الکل ۷۰ درصد
اگر ۷۰ میلیلیتر الکل را با آب مخلوط کنیم تا حجم نهایی به ۱۰۰ میلیلیتر برسد:
مثال ۲: ضدیخ خودرو
۲ لیتر اتیلن گلیکول را در رادیاتور ریخته و با آب به حجم ۴ لیتر میرسانیم.
مثال ۳: عطر و ادکلن
۱۵ میلیلیتر اسانس روغنی در یک شیشه ۱۰۰ میلیلیتری عطر.
نکته مهم: انقباض حجمی
جمع ساده حجمها صحیح نیست!
در بسیاری از مخلوطهای مایع (به ویژه آب و الکل)، حجم کل برابر با جمع حجمهای اولیه نیست. مثلاً ۵۰ میلیلیتر آب + ۵۰ میلیلیتر الکل، حدود ۹۶ میلیلیتر محلول میدهد (نه ۱۰۰). به همین دلیل، تعریف دقیق میگوید: حلشونده را اضافه کنید و سپس با حلال به حجم نهایی برسانید.
واحد یکسان
صورت و مخرج کسر باید واحد یکسانی داشته باشند. نمیتوانید میلیلیتر را بر لیتر تقسیم کنید.