ppb (قسمت در میلیارد) چیست؟
واحد ppb (Parts Per Billion) نشاندهنده تعداد ذرات ماده در هریک میلیاردذره از مخلوط است. این واحد ۱۰۰۰ برابر کوچکتر از ppm است. استفاده از ppb زمانی ضروری میشود که با مقادیر فوقالعاده کم (Trace Amounts) سروکار داریم؛ مانند سنجش آرسنیک در آب آشامیدنی، سموم باقیمانده در غذا یا ناخالصیهای بسیار ریز در صنایع نیمههادی.
فرمول ریاضی
برای محاسبه ppb جرمی، نسبت جرم حلشونده به جرم کل را در عدد $10^9$ (یک میلیارد) ضرب میکنیم:
مثالهای کاربردی
مثال ۱: آرسنیک در آب
حد مجاز آرسنیک ۱۰ ppb است. اگر در ۱ لیتر (۱۰۰۰ گرم) آب، ۱۰ میکروگرم آرسنیک باشد:
مثال ۲: آلودگی هوا
اگر ۵ نانوگرم گاز در ۱ گرم هوا وجود داشته باشد:
مثال ۳: ناخالصی دارو
۲ میکروگرم ناخالصی در یک قرص ۱ گرمی.
اشتباهات رایج
اشتباه گرفتن میکرو و نانو
در محاسبات ppb، پیشوندها بسیار مهم هستند. میکرو ($\mu$) برابر $10^-6$ و نانو ($n$) برابر $10^-9$ است. اشتباه در اینها جواب را ۱۰۰۰ برابر تغییر میدهد.
استفاده برای غلظتهای بالا
ppb فقط برای غلظتهای بسیار بسیار کم مناسب است. استفاده از آن برای محلولهای معمولی (در حد درصد یا ppm) اعداد بسیار بزرگ و گیجکنندهای تولید میکند.