مقاومت الکتریکی چیست؟
مقاومت (Resistor) یکی از قطعات بنیادی در مدارهای الکترونیک است که وظیفه محدود کردن جریان الکتریکی را بر عهده دارد. در استانداردهای صنعتی، برای نمایش مقدار اهمی این قطعات از نوارهای رنگی استفاده میشود. سیستم کد رنگ ۴ نوار رایجترین استاندارد برای مقاومتهای عمومی با تلورانس ۵٪ و ۱۰٪ است. یادگیری خواندن این کدها برای هر مهندس برق و تکنسین الکترونیک یک مهارت ضروری محسوب میشود.
فرمول محاسبه دستی (استاندارد EIA)
برای محاسبه مقدار مقاومت، اعداد متناظر با دو رنگ اول را کنار هم قرار داده و در ضریب رنگ سوم ضرب میکنیم:
- Digit1: رقم نوار اول (چپ)
- Digit2: رقم نوار دوم
- Multiplier: ضریب (تعداد صفرها)
- Tolerance: درصد خطای مجاز
مثالهای کاربردی در بازار ایران
۱. مقاومت پولآپ (Pull-up) رایج
رنگها: قهوهای، سیاه، نارنجی، طلایی
محاسبه: ۱۰ × ۱,۰۰۰ = ۱۰,۰۰۰ اهم
نتیجه: 10kΩ ±5% (بسیار پرکاربرد در بردهای آردوینو و میکروکنترلرها).
۲. محدود کننده جریان LED
رنگها: قرمز، قرمز، قهوهای، طلایی
محاسبه: ۲۲ × ۱۰ = ۲۲۰ اهم
نتیجه: 220Ω ±5% (مناسب برای روشن کردن LED با ولتاژ ۵ ولت).
۳. مقاومت دقیقتر
رنگها: سبز، آبی، قرمز، طلایی
محاسبه: ۵۶ × ۱۰۰ = ۵,۶۰۰ اهم
نتیجه: 5.6kΩ ±5%.
خطاهای رایج در خواندن مقاومت
- ×
خواندن مقاومت از جهت اشتباه (همیشه نوار طلایی یا نقرهای باید سمت راست باشد).
- ×
اشتباه گرفتن رنگ «نارنجی» با «قهوهای» در مقاومتهای کثیف یا قدیمی.
- ×
فراموش کردن اینکه نوار سوم «تعداد صفرها» است، نه خود عدد (مثلاً سیاه در نوار سوم یعنی هیچ صفری اضافه نکنید).
- ×
تصور اینکه تلورانس ۵٪ یعنی دقیقاً ۵ اهم خطا (تلورانس درصدی از مقدار کل است).