نماد علمی (Scientific Notation) چیست؟
نماد علمی روشی استاندارد برای نوشتن اعدادی است که یا بسیار بزرگ هستند (مانند جرم زمین) یا بسیار کوچک (مانند جرم اتم). در این روش، هر عدد به صورت حاصلضرب دو بخش نوشته میشود:
۱. یک عدد اعشاری (ضریب) که قدر مطلق آن بین ۱ و ۱۰ است (1 ≤ |a| < 10).
۲. توانی از عدد ۱۰.
فرمول کلی
a × 10n
که در آن a عددی بین ۱ تا ۱۰ (مانتیس) و n یک عدد صحیح (توان) است.
مثالهای کاربردی
اعداد بزرگ (توان مثبت)
سرعت نور: ۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰ متر بر ثانیه.
نماد علمی: 3 × 10⁸
(ممیز ۸ رقم به سمت چپ حرکت کرده است).
اعداد کوچک (توان منفی)
جرم ذره غبار: ۰.۰۰۰۰۰۰۷۵ کیلوگرم.
نماد علمی: 7.5 × 10⁻⁷
(ممیز ۷ رقم به سمت راست حرکت کرده است).
اشتباهات رایج
- ضریب بزرگتر از ۱۰: نوشتن 25 × 10³ اشتباه است، زیرا ۲۵ از ۱۰ بزرگتر است. باید به صورت 2.5 × 10⁴ نوشته شود.
- ضریب کوچکتر از ۱: نوشتن 0.3 × 10⁵ استاندارد نیست. باید به صورت 3 × 10⁴ نوشته شود.
سوالات متداول (FAQ)
تفاوت نماد علمی و مهندسی چیست؟▼
در نماد علمی، ضریب باید بین ۱ تا ۱۰ باشد. در نماد مهندسی، ضریب بین ۱ تا ۱۰۰۰ است و توان عدد ۱۰ همیشه مضربی از ۳ است (مثل کیلو، مگا، میکرو).
چرا از حرف E استفاده میشود؟▼
حرف E مخفف کلمه Exponent (نما) است. چون در ماشینحسابهای قدیمی و زبانهای برنامهنویسی امکان نوشتن توان بالا (Superscript) وجود نداشت، از E برای جدا کردن ضریب و توان استفاده شد.