ناکس (Nox) چیست؟
واژه ناکس (Nox) در زبان لاتین به معنای "شب" است. در علم فیزیک و مهندسی نور، ناکس یک واحد قدیمی و کمتر شناخته شده برای سنجش شدت روشنایی است که عمدتاً در دوران جنگ جهانی دوم در آلمان برای تعریف شرایط خاموشی (Blackout) و استتار استفاده میشد. از نظر علمی، هر 1 Nox دقیقاً برابر با 0.001 Lux یا همان "یک میلیلوکس" است. این واحد برای اندازهگیری نورهای بسیار ضعیف که چشم انسان در حالت دید شبانه (Scotopic vision) قرار دارد، طراحی شده بود.
فرمولهای محاسباتی
از آنجایی که ناکس یک زیرمجموعه از واحد لوکس است (مقیاس کوچکتر)، فرمول تبدیل آن بسیار ساده و خطی است:
مثالهای واقعی در تاریکی
شب مهتابی کامل
روشنایی یک شب با ماه کامل در مناطق استوایی حدود 0.25 lx است. این مقدار معادل 250 nx میباشد.
نور شمع از دور
نور یک شمع در فاصله 3 متری تقریباً 0.1 lx شدت دارد که برابر با 100 nx است.
آستانه دید رنگی
چشم انسان برای تشخیص رنگها به حداقل 3 lx نور نیاز دارد. این یعنی 3,000 nx مرز بین دید سیاه و سفید و دید رنگی است.
اشتباهات رایج
- اشتباه با Nit: واحد ناکس (Nox) برای شدت روشنایی است، اما نیت (Nit) واحد درخشندگی صفحه نمایش است. این دو کاملاً متفاوت هستند.
- استفاده در روز: ناکس واحدی بسیار کوچک است. بیان کردن نور روز (مثلاً 100,000 لوکس) با ناکس (100 میلیون ناکس) غیرمنطقی و گیجکننده است.
- تصور استاندارد بودن: این واحد جزو سیستم رسمی SI نیست و در مقالات علمی مدرن بهتر است از میلیلوکس (mlx) استفاده شود.
- نماد اشتباه: گاهی به اشتباه با نماد N نشان داده میشود (که نماد نیوتون است). نماد صحیح nx است.